Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Wie het weet mag het niet zeggen

Datum: 16 augustus 2009, 11:23
Tekst gepubliceerd 16 augustus 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

vrouw stil lippen vingerVelen benijden mij. Ik ben namelijk een van de weinigen die het weet en het mag zeggen. Als je eenmaal door hebt hoe het toegaat in ons land, dan begrijp je dit meteen. Ik ben columnist en columnisten mogen zeggen—schrijven, maar dat is ook een soort zeggen—wat ze weten. Ze mogen zelfs dingen zeggen die waar zijn. Columnisten maken in ons land dan ook achter de schermen de dienst uit als ze de kans krijgen. Helaas krijgen ze tegenwoordig wat minder kansen dan vroeger. Er is overigens nog een andere groep Nederlanders, een veel grotere, die het weten en mogen zeggen, namelijk de gewone mensen die je op straat tegenkomt. Die weten vaak hoe het zit en als je bereid bent te luisteren dan zeggen ze het nog ook. Maar naar deze mensen luisteren mensen die in ons land lakens uitdelen (niet de vuile was natuurlijk) al lang niet meer.

In kort bestek geef ik even aan hoe het komt dat wat voor waarheid doorgaat wanneer spraakmakers het woord nemen zelden klopt. Dat politici het meestal bij het verkeerde eind hebben, weten tegenwoordig bijna alle columnisten en bijna alle mensen op straat. Dat hoef ik dus niet uit te legen. In mijn column “te veel zand” heb ik genoeg aanwijzingen gegeven.
Een tweede groep toneelbeheersende spraakmakers zijn de wetenschappers. Ik beperk me hier tot medische onderzoekers. Die worden tegenwoordig helaas op grote schaal gedwongen wat ze weten niet te zeggen en wat ze zeggen niet te weten. Het laatste klinkt vreemd, ik leg het later uit.
Niet zeggen wat ze weten: de industrie bepaalt wat er te zeggen valt. Het geld voor onderzoek is voor een groot deel afkomstig van de industrie en die bepaalt wat er te onderzoeken valt: de effecten van de pillen die de industrie op de markt wil hebben. Bovendien wordt tegenwoordig de helft van de medisch-wetenschappelijke artikelen over medicijnen geschreven door ghostwriters in dienst van de industrie. “Ghost” betekent geest, “writer” betekent schrijver. Een ghostwriter is net als een geest onzichtbaar. Hij of zij schrijft geleerde artikelen waar de waarheid niet in staat. De artikelen gaan naar bekende geleerden, die zetten hun naam erboven publiceren de onwaarheden in belangrijke tijdschriften. De geleerden weten verder vaak van alles en nog wat maar dat kunnen ze niet zeggen want ze krijgen geen geld voor het doorgeven van waarheden.
Niet weten wat ze zeggen: Dat is wat moeilijker te begrijpen. Het probleem is hier dat aan modern onderzoek de eis wordt gesteld dat het dubbelblind is op gezet. Bij zulk onderzoek zijn de geleerden die het doen blind: ze mogen niet weten wat voor behandeling ze de patiënten die ze onderzoeken geven. Welnu, als je blind bent, en je zegt na afloop van het onderzoek wat je zag, dan klopt er iets niet, want je zag niets. Je weet in zo’n situatie niet wat je zegt. Het gaat dan ook om een onmogelijke onderneming.

Wat meer uitleg is nodig om dit vreemde verschijnsel goed te begrijpen. Die ga ik geven. In de geneeskunde is de gangbare opvatting sinds de jaren ’90 dat we evidence-based medicine (EBM) nodig hebben, geneeskunde gebaseerd op (wetenschappelijk) bewijsmateriaal. Volgens EBM-regels leveren resultaten van randomized controlled trials, RCTs, het beste bewijsmateriaal. RCTs zijn vormen van onderzoek waarin een medische behandeling wordt vergeleken met een onwerkzame behandeling, een placebo. Vergelijking met een standaardbehandeling is ook mogelijk. In het ideale geval weten de onderzoekers én de patiënten die meedoen niet wie welke behandeling krijgt. Het gaat dan om een dubbelblinde behandeling.
Over de waarde van RCTs is inmiddels in vakkringen veel rumoer ontstaan. De discussies zijn oeverloos en ingewikkeld. Ik probeer niet, ze weer te geven, want dat is zinloos. Ik noem alleen twee punten waar niemand het over heeft. Ten eerste: Een belangrijk punt in de discussies is dat het wetenschappelijke onderzoek met RCTs niet goed aansluit bij de praktijk. Daar is iedereen het over eens. Daaruit volgt naar mijn idee direct dat het om slecht onderzoek gaat. Het onderzoek is namelijk bedoeld om een goede praktijk op te leveren en als dit niet het geval is, dan is het onderzoek niet goed. Zo simpel ligt het. Ten tweede: autobiografische mededelingen zijn in modern onderzoek verboden. In mijn column over migraine heb ik al uitgelegd dat je daardoor wantoestanden krijgt.

De wilde discussies over psychofarmaca die nu het toneel beheersen, gaan voor een groot deel nergens over. Voor- en tegenstanders van pillen hebben het namelijk zelden over de vraag hoe goed onderzoek in elkaar hoort te zitten. Het gaat steeds over fraude en dergelijke. Dat is belangrijk, maar dat de huidige opvattingen over goed onderzoek niet deugen, komt zelden aan de orde.

Het voorbeeld hierna geeft een veelzeggend beeld van de kloof tussen theorie en praktijk. Positieve effecten van bepaalde pillen die psychiaters voorschrijven zijn regelmatig met EBM-methoden “aangetoond”. De effecten treden echter alleen op in een vijandige sociale omgeving. In een omgeving waar hartelijkheid en menselijkheid heersen verdwijnen de effecten; de medicijnen zijn in zo’n omgeving overbodig. Dit is een constatering om héél diep over door te denken.

Psychische cliënten behandelen: moet je naar pillen grijpen of kun je beter psychotherapie aanbieden. Volgens mij is een derde mogelijkheid vaak beter: de cliënten moeten gewoon een eindje gaan wandelen. Pillen, praten of bewegen? In een boekje dat Van der Stel publiceerde in 2005 komen deze drie mogelijkheden aardig in beeld. Hij betoogt dat in therapieland de waarde van lichaamsbeweging te weinig wordt onderkend—terwijl algemeen bekend is dat lichaamsbeweging gezond is, ook voor ons geestelijk welbevinden.
De invloed van lichaamsbeweging op psychische ziekten is groot. De hersenen ondergaan bijvoorbeeld bij lichamelijke activiteit heilzame veranderingen.

Er zijn echter wat beperkingen om in de gaten te houden. Bij sociaal isolement kan lichaamsbeweging helaas anders uitpakken. In 2006 werd daarover het volgende gemeld. Joggen is gezond—als je het op een verstandige manier doet. Dat geldt voor mensen en ook voor ratten.
Als ratten de gelegenheid krijgen om te joggen in een rattenrad, dan bevordert het de vorming van nieuwe zenuwcellen in de hippocampus, een gebied in de hersenen.
Er zijn echter uitzonderingen. Bij ratten die alleen wonen, zonder soortgenoten in de kooi, werkt het joggen averechts. Ze vormen juist weinig nieuwe cellen. De verklaring ligt voor de hand. Ratten zijn sociaal. Gedwongen sociaal isolement betekent voor hen zware stress.
Bij mensen kun je dit niet goed onderzoeken. Dat zou niet ethisch zijn. Maar het ligt voor de hand dat voor ons iets dergelijks geldt. Hoe zou het gaan met hersenen van gevangenen die in hun eentje wonen in een cel en af en toe mogen hollen tijdens het luchten? Niet best, als ze de vergelijking met ratten doorstaan.

Bronnen

  1. Meer over de thema’s in dit hoofdstuk is te vinden in Van der Steen (2008), waar ik een aantal punten ontleende. Evidence-based medicine (EBM) komt uitgebreid aan de orde in Van der Steen, Ho & Karmelk (2003) en Ho & Van der Steen (2005).
  2. De rol van een vijandige sociale omgeving bij schijnbaar positieve effecten van antipsychotica wordt besproken door Ross & Read (2004).
  3. De volgende bronnen zijn interessant voor ons denken over lichaamsbeweging. Van der Stel (2005) zet helder uiteen dat we naast pillen en praten ook lichaamsbeweging moeten bevorderen als therapie. Radak et al (2009) signaleren positieve invloeden op hersenprocessen en Stein et al (2009) laten zien dat lichaamsbeweging door invloeden op het zenuwstelsel en hormonen het ontstaan van psychiatrische stoornissen helpt voorkomen.
  4. Stranahan, Khalil & Gould (2006) publiceerden het verhaal over lichaamsbeweging en sociaal isolement.
  5. Van der Stel, J. (2005). Pillen, praten, bewegen. Nut van fysieke activiteiten voor geestelijke gezondheid. Amsterdam: SWP.

Literatuur

  1. Ho, V.K.Y. & Van der Steen, W.J. (2005). Tussen geneeskunde en geneeskunst: De waarde van evidence voor de praktijk. Huisarts en Wetenschap, 48, 337-340.
  2. Radak, Z., Kumagai, S., Taylor, A.W., Naito, H. & Goto, S. (2007). Effects of exercise on brain function: role of free radicals. Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 32, 942-946.
  3. Ross, C.A. & Read, J. (2004). Antipsychotic medication: myths and facts. In: Read, J., Mosher, L.R. & Bentall, R.P. (eds), Models of maddness. Psychological, social and biological approaches to schizofrenia (pp. 101-113). New York: Brunner-Routledge.
  4. Stein, D.J., Collins, M., Daniels, W., Noakes, T.D. & Zigmond, M. (2007). Mind and muscle: the cognitive-affective neuroscience of exercise. CNS Spectrums, 12, 19-22.
  5. Stranahan, A.M,. Khalil, D. & Gould, E. (2006). Social isolation delays the positive effects of running on adult neurogenesis. Nature Neuroscience, 9, 526-533.
  6. Van der Steen, W.J. (2008). Nieuwe wegen voor de geneeskunde. Amsterdam: SWP.
  7. Van der Steen, W.J., Ho, V.K.Y. & Karmelk, F.J. (2003). Beyond boundaries of biomedicine: Pragmatic perspectives on health and disease. Amsterdam: Rodopi.
  8. Van der Stel, J. (2005). Pillen, praten, bewegen. Nut van fysieke activiteiten voor geestelijke gezondheid. Amsterdam: SWP.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Nieuwe wegen voor de geneeskunde Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde
 

Seroquel dodelijk?

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!