Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Voeding: een verwaarloosd thema in de psychiatrie

Datum: 26 mei 2009, 20:22
Tekst gepubliceerd 26 mei 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

Der Mensch ist was er isst. De mens is wat hij eet. Vooral in het Duits klinkt het leuk. Zou er wat in zitten? Duidelijk is in ieder geval dat onze voeding veel invloed heeft op de samenstelling van ons lichaam. Als we niet goed eten, protesteert ons lichaam met ziekteverschijnselen en ook voor geestelijke gezondheid is goede voeding onmisbaar.

In de meeste psychiatrische handboeken ontbreekt het thema voeding vreemd genoeg, terwijl inmiddels behoorlijk veel onderzoek heeft aangetoond dat bepaalde voedingsmiddelen en voedingssupplementen psychiatrische stoornissen gunstig beïnvloeden. Uit het onderzoek blijkt ook dat het gemiddelde Westerse dieet verre van gezond is. We krijgen bijvoorbeeld te weinig omega-3 vetzuren binnen en teveel omega-6 vetzuren. Een gunstige uitzondering vormen de inwoners van Kreta. Hun voeding heeft een naar verhouding gunstige samenstelling.

Gezonde voeding voor een gezonde geest

Gezonde voeding voor een gezonde geest

De genoemde soorten vetzuren horen bij de meervoudig onverzadigde vetzuren. Ooit werd gedacht dat onverzadigde vetzuren goed zijn en verzadigde vetzuren slecht. Die gedachte hoort thuis in het rijk van de fabels. We hebben alle soorten vetzuren nodig—in bepaalde verhoudingen.

Dat we slecht eten, komt voor een deel doordat onze koeien slecht eten. De meeste koeien eten gras, eventueel aangevuld met krachtvoer. Nu bevat gras omega-3 en omega-6 vetzuren in een ongunstige verhouding. Voor koeienvlees geldt bijgevolg hetzelfde en voor mensenvlees ook voorzover mensen koeien eten. Eigenlijk zouden we vlees moeten eten van koeien uit natuurgebieden. Die leven van gevarieerd voedsel en daardoor krijgen ze voldoende omega-3 vetzuren binnen.

Onze voorouders waren zo’n tienduizend jaar geleden jager-verzamelaars zonder akkers. Ze hadden, net als veel “primitieve” volken tegenwoordig, een gevarieerd dieet met weinig zuivel, weinig granen, weinig zout en suikers vooral in de vorm van vruchtensuikers. Ons tegenwoordige dieet wijkt daar sterk van af en het is bepaald minder gezond. We krijgen te weinig omega-3 vetzuren binnen, en vaak ook te weinig vitamine B6, vitamine B12 en foliumzuur.

Tekorten aan omega-3 vetzuren bevorderen neurologische en psychiatrische aandoeningen. Dat ie begrijpelijk, want de hersenen bestaan voor een groot deel uit deze vetzuren, vooral DHA, docosahezeenzuur. Daar komt bij dat de bloedhersenbarriére minder doorlaatbaar wordt bij omega-3 tekorten. De barriére bestaat namelijk eveneens voor een groot deel uit omega-3 vetzuren. Allerlei essentiële stoffen bereiken dan ook dehersenen minder goed als we deze vetzuren te weinig binnenkrijgen. De narigheden veroorzaakt door omega-3 tekorten kunnen we voorkomen door het slikken van visoliecapsules; die bevatten omega-3 vetzuren.

Tekorten aan de drie genoemde vitaminen veroorzaken een te hoge spiegel van het aminozuur homocysteïne, iets wat allerlei aandoeningen bevordert. Dit kunnen we voorkomen door het slikken van zogenoemde homocysteïnemodulatoren, waar de drie vitaminen in zitten.

Voedingssupplementen slikken in plaats van psychofarmaca? Ja, dat is in veel gevallen aan te raden. De psychofarmaca doen vaak, zij het niet altijd, meer kwaad dan goed, al suggereert de farmaceutische industrie het tegendeel. Algemeen is langzamerhand bekend, dat de industrie een groot deel van het onderzoek erover financiert, iets wat tot een eenzijdige voorstelling van zaken leidt.

Het onderzoek over voeding en voedingssupplementen is minder verdacht, al begint financiering door de industrie, in dit geval de voedingsindustrie, hier ook problemen te geven.

Bronnen

Van der Steen en Hoomans (2004) bespreken de eenzijdige voeding van koeien die leidt tot eenzijdige voeding van mensen.

In psychiatriehandboeken krijgt voeding meestal weinig of geen aandacht. Dat is niet terecht. De samenstelling van onze voeding heeft namelijk veel invloed op psychiatrische stoornissen (Lakhan & Vieira, 2008; Leyse-Wallace, 2008). Zuivel (onnatuurlijk voedsel voor volwassenen) vergroot bijvoorbeeld de kans op autisme en schizofrenie (Kaminski, Cieslinska & Kostyra, 2007) en granen (bij grote hoeveelheden even onnatuurlijk) kunnen ook schizofrenie bevorderen (Wei & Hemmings, 2005). Bepaalde mineralen krijgen sommige mensen daarentegen niet voldoende binnen. Dat geldt bijvoorbeeld voor zink en magnesium, mineralen met een antidepressieve werking (Szewczyk et al, 2008).

Het Kreta-dieet is uitgebreid onderzocht door Simopoulos (voor een bespreking van haar omvangrijke werk, zie Van der Steen, Ho & Karmelk, 2003, hoofdstuk 7).

Yehuda & Mostofsky (1997) zijn een belangrijke, veelsoortige bron van informatie over vetzuren. De biochemie wordt door hen helder uiteengezet, evenals de pathologie van ziekten waarbij een hoge omega-6 / omega-3 ratio een cruciale etiologische factor is. Belangrijk is bijvoorbeeld dat het omega-3 vetzuur DHA een bestanddeel is van de hersenen (Tassoni et al, 2008). DHA heeft dan ook een gunstig, ontstekingsremmend effect op de hersenen (Farooqui, Horrocks, & Farooqui, 2007). Omega-3 vetzuren hebben verder de eigenschap dat ze celmembranen soepeler maken (Søgaard et al, 2006). Ze hebben daardoor een gunstig effect op de doorlaatbaarheid van de bloedhersenbarriére. Het ligt al met al voor de hand dat tekorten aan omega-3 vetzuren neurologische en psychiatrische aandoeningen veroorzaken.

Tekorten aan omega-3 vetzuren in de voeding kunnen ernstige gevolgen hebben; soms leiden ze zelfs tot moord en zelfmoord (Hibbeln, 2007).

De therapeutische waarde van omega-3 vetzuren bij psychiatrische stoornissen en andere ziektebeelden wordt besproken in Van der Steen, Ho & Karmelk (2003). Steeds meer recent onderzoek bevestigt de belangrijke rol van de vetzuren bij psychiatrische stoornissen. Voor depressie (vooral unipolaire maar ook bipolaire) is het bewijsmateriaal inmiddels zo omvangrijk, dat weinig ruimte voor twijfel over is (Colin et al, 2003; Su et al, 2004; Appleton et al., 2006; Frangou, Lewis & McCrone, 2006; Freeman et al., 2006; Kamphuis et al., 2006; Mamalakis et al., 2006; Parker et al., 2006; Sontrop & Campbell, 2006; Hibbeln, 2007; Kiecolt-Glaser et al., 2007; Ross, 2007; Sinclair et al, 2007;

Maes et al, 2008; Orr &Bazinet, 2008; Owen, Rees, & Parker, 2008; Stahl et al, 2008; Su, 2008).

Ook bij andere psychiatrische stoornissen en afwijkingen zijn te lage omega-3 spiegels gevonden, en positieve effecten bij toediening van omega-3: psychosen (McNamara et al, 2006; McNamara et al., 2007; McNamara et al, 2008; Saugstad, 2006; Ohara, 2007), ADHD (Richardson, 2006; Matsudaira, 2007; Curtis & Patel, 2008; Sinn, 2008; zie echter Joshi et al, 2006, voor nuanceringen), autisme (Richardson, 2006; Sliwinski et al, 2006; Amminger et al, 2007; Kidd, 2007; Curtis & Patel, 2008; Meguid et al, 2008; dit is echter volgens sommigen omstreden; zie Politi et al, 2008), anorexia (Goncalves et al, 2005), dementie en de ziekte van Alzheimer (Das, 2008; Orr & Bazinet, (2008), vijandigheid (Hamazaki et al, 2000).

De vetzuren spelen een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de hersenen voor de geboorte (voeding van de moeder: Gale et al, 2008) en tijdens onze jonge jaren (Innis, 2007, 2008). Ze hebben ook op volwassen leeftijd een directe invloed op het zenuwstelsel (Shapiro, 2003), onder andere via de vorming van synapsen (Cansev et al, 2008). Ze bevorderen de vorming van nieuwe zenuwcellen bij hersenafwijkingen (Kawakita, Hashimoto & Shido, 2006). DHA voorkomt bovendien het afsterven van hersencellen (Ménard et al, 2008) en EPA remt de afbraak van hersenweefsel bij de ziekte van Huntington (Puri et al, 2008).

Interessant is dat de balans tussen omega-3 en omega-6 vetzuren ook is verstoord bij pedofilie (Mincke et al, 2006).

De vetzuren werken ook preventief (Delarue et al, 2003; Michaeli et al, 2007). Een dieet met veel omega-3 vetzuren dempt de reactie op stress door een invloed op stresshormonen en het sympathische zenuwstelsel. Dit verkleint de kans op allerlei ziekten.

In psychiatriehandboeken is over deze dingen zelden iets te vinden. Een uitzondering zijn de boeken van Foster (2003) en Hoffer (2005). Op grond van jarenlang onderzoek verdedigen zij de stelling dat tekorten aan vitamine B3 een belangrijke oorzaak zijn van schizofrenie en ze bereikten met dit vitamine gunstige resultaten bij patiënten. Ik heb de neiging, hun werk serieus te nemen, maar het is omstreden.

Antipsychotica blijken de vetzuurstofwisseling te normaliseren (McNamara et al., 2007). Die medicaties hebben echter ernstige bijwerkingen. Helaas zijn weinig psychiaters geneigd, een veiliger behandeling met vetzuren uit te proberen.

McCully ontdekte in de jaren zestig en zeventig het grote belang van homocysteïne (voor een overzicht, zie McCully, 2001). Te hoge spiegels van deze stof bevorderen allerlei ziekten. Volgens hem is homocysteïne veel belangrijker dan cholesterol, waarvan de rol bij arteriosclerose en hart- en vaatziekten sterk wordt overschat. Inmiddels is duidelijk dat lage cholesterolspiegels meer kwaad dan goed doen; ze bevorderen bijvoorbeeld zelfmoord (Colin et al, 2003). Omdat de opvattingen van McCully niet spoorden met die van het “establishment” werd hij op een zijspoor gezet. Veel later werd zijn werk bekroond. Inmiddels is duidelijk geworden dat bij psychiatrische stoornissen zoals depressie en schizofrenie vaak deficiënties voorkomen van de vitaminen B6, foliumzuur en B12, iets wat homocysteïnespiegels verhoogt. Toediening van de vitamines heeft vaak een positief effect (Bottiglieri, 2005; Coppen & Bolander-Gouaille, 2005; Sachdev et al., 2005; Abou-Saleh & Coppen, 2006; Fraguas et al., 2006; Lerner et al., 2006; Levine et al, 2006; Das, 2008).

Informatie over de invloed van de voedingsindustrie op de informatievoorziening is te vinden in Katan (2007) en Lesser et al (2007). De invloed is vooralsnog gelukkig beperkt.

Literatuur

  • Abou-Saleh, M.T. & Coppen, A. (2006). Folic acid and the treatment of depression. Journal of Psychosomatic Research, 61(3), 285-287.
  • Amminger, G.P., Berger, G.E., Schäfer, M.R., Klier, C., Friedrich, M.H. & Feucht, M. (2007). Omega-3 fatty acids supplementation in children with autism: a double-blind randomized, placebo-controlled pilot study. Biological Psychiatry, 61, 551-553.
  • Appleton, K.M., Hayward, R.C., Gunnell, D., Peters, T.J., Rogers, P.J., Kessler, D. & Ness, A.R. (2006). Effects of n-3 long-chain polyunsaturated fatty acids on depressed mood: systematic review of published trials. American Journal of Clinical Nutrition, 84, 1308-1316.
  • Bottiglieri, T. (2005). Homocysteine and folate metabolism in depression. Progress in Neuropsychopharmacology and Biological Psychiatry, 29, 1103-1112.
  • Cansev, M., Wurtman, R.J., Sakamoto, T. & Ulus, IH. (2008). Oral administration of circulating precursors for membrane phosphatides can promote the synthesis of new brain synapses. Alzheimers Dementia, 4 (supplement 1), S153-S186.
  • Colin, A., Reggers, J., Castronovo, V. & Ansseau, M. (2003). [Lipids, depression and suicide] [Article in French]. Encephale, 29, 49-58.
  • Coppen, A. & Bolander-Gouaille, C. (2005). Treatment of depression: time to consider folic acid and vitamin B12. Journal of Psychopharmacology, 19(1), 59-65.
  • Curtis, L.T. & Patel, K. (2008). Nutritional and environmental approaches to preventing and treating autism and attention deficit hyperactivity disorder (ADHD): a review. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 14, 79-85.
  • Das, U.N. (2008). Folic acid and polyunsaturated fatty acids improve cognitive function and prevent depression, dementia, and Alzheimer’s disease–but how and why? Prostaglandins, Leukotrines and Essential Fatty Acids, 78, 11-19.
  • Delarue, J., Matzinger, O., Binnert, C., Schneiter, P., Chioléro, R. & Tappy, L. (2003). Fish oil prevents the adrenal activation elicited by mental stress in healthy men. Diabetes & Metabolism, 29, 289-95.
  • Farooqui, A.A., Horrocks, L.A. & Farooqui, T. (2007). Modulation of inflammation in brain: a matter of fat. Journal of Neurochemistry, 101, 577-599.
  • Foster, H.D. (2003). What Really Causes Schizophrenia. Victoria, B.C.: Trafford Publishing.
  • Fraguas, R., Jr, Papakostas, G.I., Mischoulon, D., Bottiglieri, T., Alpert, J. & Fava, M. (2006). Anger attacks in major depressive disorder and serum levels of homocysteine. Biological Psychiatry, 60(3), 270-274.
  • Frangou, S., Lewis, M. & McCrone, P. (2006). Efficacy of ethyl-eicosapentaenoic acid in bipolar depression: randomised double-blind placebo-controlled study. British Journal of Psychiatry, 188, 46-50.
  • Freeman, M.P., Hibbeln, J.R., Wisner, K.L., Davis, J.M., Mischoulon, D., Peet, M., Keck, P.E. Jr, Marangell, L.B., Richardson, A.J., Lake J. & Stoll, A.L. (2006). Omega-3 fatty acids: evidence basis for treatment and future research in psychiatry. Journal of Clinical Psychiatry, 67, 1954-1967.
  • Gale, C.R., Robinson, S.M., Godfrey, K.M., Law, C.M., Schlotz, W. & O’Callaghan, FJ. (2008). Oily fish intake during pregnancy – association with lower hyperactivity but not with higher full-scale IQ in offspring. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 15 april.
  • Goncalves, C.G., Ramos, E.J., Suzuki, S. & Meguid, M.M. (205). Omega-3 fatty acids and anorexia. Current Opinion in Clinical Nutrition and Metabolic Care, 8, 403-407.
  • Hamazaki, T., Itomura, M., Sawazaki, S. & Nagao, Y. (2000). Anti-stress effects of DHA. Biofactors, 13 (1-4), 41-45.
  • Hibbeln, J.R. (2007). From homicide to happiness–a commentary on omega-3 fatty acids in human society. Cleave Award Lecture. Nutrition and Health, 19, 9-19.
  • Hoffer (2005). Adventures in psychiatrie. The scientific memoires of Dr. Abram Hoffer. Caledon: KOS Publishing.
  • Innis, S.M. (2007). Dietary (n-3) fatty acids and brain development. Journal of Nutrition, 137, 855-859.
  • Innis, S.M. (2008). Dietary omega 3 fatty acids and the developing brain. Brain Research, 123, 35-43.
  • Joshi, K., Lad, S., Kale, M., Patwardhan, B., Mahadik, S.P., Patni, B., Chaudhary, A., Bhave, S. & Pandit, A. (2006). Supplementation with flax oil and vitamin C improves the outcome of Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD). Prostaglandines, Leukotrines and Essential Fatty Acids, 74, 17-21.
  • Kaminski, S., Cieslinska, A. & Kostyra, E. (2007). Polymorphism of bovine beta-casein and its potential effect on human health. Journal of Applied Genetics, 48, 189-198.
  • Kamphuis, M.H., Geerlings, M.I., Tijhuis, M.A., Kalmijn, S., Grobbee, D.E. & Kromhout, D. (2006). Depression and cardiovascular mortality: a role for n-3 fatty acids? American Journal of Clinical Nutrition, 84, 1513-1517.
  • Katan, M.B. (2007). Does industry sponsorship undermine the integrity of nutrition research? PLoS Medicine, 4(1): e6, doi: 10.1371/journal.pmed.004.0006.
  • Kawakita, E., Hashimoto, M. & Shido, O. (2006). Docosahexaenoic acid promotes neurogenesis in vitro and in vivo. Neuroscience, 139, 991-997.
  • Kidd, P.M. (2007). Omega-3 DHA and EPA for cognition, behavior, and mood: clinical findings and structural-functional synergies with cell membrane phospholipids. Alternative Medicine Review, 12, 207-227.
  • Kiecolt-Glaser, J.K., Belury, M.A., Porter, K., Beversdorf, D.Q., Lemeshow, S. & Glaser, R. (2007). Depressive symptoms, omega-6:omega-3 fatty acids, and inflammation in older adults. Psychosomatic Medecin, 69(3), 217-224.
  • Lakhan, S.E. & Vieira, K.F. (2008). Nutritional therapies for mental disorders. Nutrition Journal, 7, 2.
  • Lerner, V., Kanevsky, M., Dwolatzky, T., Rouach, T., Kamin, R. & Miodownik, C. (2006). Vitamin B12 and folate serum levels in newly admitted psychiatric patients. Clinical Nutrition, 25(1), 60-67.
  • Lesser. L.I., Ebbeling, C.B., Goozner, M., Wypij, D. & Ludwig, D.S. (2007). Relationship between funding source and conclusions among nutrition-related articles. PLoS Medicine, 4(1): e5, doi: 10.1371/journal.pmed.004.0005.
  • Leyse-Wallace, R. (2008). Linking nutrition to mental health. New York, London & Shanghai: iUniverse.
  • Levine, J., Stahl, Z., Sela, B.A., Ruderman, V., Shumaico, O., Babushkin, I., Osher, Y., Bersudsky, Y. & Belmaker, R.H. (2006). Homocysteine-reducing strategies improve symptoms in chronic schizophrenic patients with hyperhomocysteinemia. Biological Psychiatry, 60, 265-269.
  • Maes, M., Yirmyia, R., Noraberg, J., Brene, S., Hibbeln, J., Perini, G., Kubera, M., Bob, P., Lerer, B. & Maj, M. (2008). The inflammatory & neurodegenerative (I&ND) hypothesis of depression: leads for future research and new drug developments in depression. Metabolic Brain Diseases, 16 december.
  • Mamalakis, G., Kalogeropoulos, N., Andrikopoulos, N., Hatzis, C., Kromhout, D., Moschandreas, J. & Kafatos, A. (2006). Depression and long chain n-3 fatty acids in adipose tissue in adults from Crete. European Journal of Clinical Nutrition, 60, 882-888.
  • Matsudaira, T. (2007). Attention deficit disorders–drugs or nutrition? Nutrition and Health, 19, 57-60.
  • McCully, K.S. (2001). The biomedical significance of homocysteine. Journal of Scientific Exploration, 15, 5-20.
  • McNamara, R.K., Jandacek, R., Rider, T., Tso, P., Hahn, C.G., Richtand, N.M. & Stanford, K.E. (2007). Abnormalities in the fatty acid composition of the postmortem orbitofrontal cortex of schizophrenic patients: gender differences and partial normalization with antipsychotic medications. Schizophrenia Research, 91(1-3).:37-50.
  • McNamara, R.K., Ostrander, M., Abplanalp, W., Richtand, N.M., Benoit, S.C. & Clegg, D.J. (2006). Modulation of phosphoinositide-protein kinase C signal transduction by omega-3 fatty acids: implications for the pathophysiology and treatment of recurrent neuropsychiatric illness. Prostaglandins, Leukotrines and Essential Fatty Acids, 75(4-5):237-257.
  • McNamara, R.K., Jandacek, R., Rider, T., Tso, P., Stanford, K.E., Hahn, C.G. & Richtand, N.M. (2008). Deficits in docosahexaenoic acid and associated elevations in the metabolism of arachidonic acid and saturated fatty acids in the postmortem orbitofrontal cortex of patients with bipolar disorder. Psychiatry Research, 160, 285-299.
  • Meguid, N.A., Atta, H.M., Gouda, A.S. & Khalil, R.O. (2008). Role of polyunsaturated fatty acids in the management of Egyptian children with autism. Clinical Biochemistry, 41, 1044-1048.
  • Ménard, C., Patenaude, C., Gagné, A.M. & Massicotte, G. (2008). AMPA receptor-mediated cell death is reduced by docosahexaenoic acid but not by eicosapentaenoic acid in area CA1 of hippocampal slice cultures. Journal of Neuroscience Research, 24 october.
  • Michaeli, B., Berger, M.M., Revelly, J.P., Tappy, L. & Chioléro, R. (2007). Effects of fish oil on the neuro-endocrine responses to an endotoxin challenge in healthy volunteers. Clinical Nutrition, 26, 70-77.
  • Mincke, E., Cosyns, P., Christophe ,A.B., De Vriese, S. & Maes, M. (2006). Lower omega-3 polyunsaturated fatty acids and lower docosahexaenoic acid in men with pedophilia. Neuro Endocrinology Letters, 27, 719-723.
  • Ohara K. (2007). The n-3 polyunsaturated fatty acid/dopamine hypothesis of schizophrenia. Progress in Neuropsychopharmacology and Biological Psychiatry, 31, 469-474.
  • Owen, C., Rees, A.M. & Parker, G. (2008). The role of fatty acids in the development and treatment of mood disorders. Current Opinion in Psychiatry, 21, 19-24.
  • Parker, G., Gibson, N.A., Brotchie, H., Heruc, G., Rees, A.M. & Hadzi-Pavlovic, D. (2006). Omega-3 fatty acids and mood disorders. American Journal of Psychiatry, 163, 969-978.
  • Politi, P., Cena, H., Comelli, M., Marrone, G., Allegri, C., Emanuele, E., Ucelli di Nemi, S.(2008). Behavioral effects of omega-3 fatty acid supplementation in young adults with severe autism: an open label study. Archives of Medical Research, 39, 682-685.
  • Puri, B.K., Bydder, G.M., Manku, M.S., Clarke, A., Waldman, A.D. & Beckmann, C.F. (2008). Reduction in cerebral atrophy associated with ethyl-eicosapentaenoic acid treatment in patients with Huntington’s disease. Journal of Internal Medicine Research, 36, 896-905.
  • Ross, B.M. (2007). Omega-3 fatty acid deficiency in major depressive disorder is caused by the interaction between diet and a genetically determined abnormality in phospholipid metabolism. Medical Hypotheses, 68, 515-524.
  • Sachdev, P.S., Parslow, R.A., Lux, O., Salonikas, C., Wen, W., Naidoo, D., Christensen, H. & Jorm, A.F. (2005). Relationship of homocysteine, folic acid and vitamin B12 with depression in a middle-aged community sample. Psychological Medecine, 35, 529-38.
  • Saugstad, L.F. (2006). Are neurodegenerative disorder and psychotic manifestations avoidable brain dysfunctions with adequate dietary omega-3? Nutrition and Health, 18(3), 203-215.
  • Shapiro, H. (2003). Could n-3 polyunsaturated fatty acids reduce pathological pain by direct actions on the nervous system? Prostaglandins, Leukotrines and Essential Fatty Acids, 68, 219-224.
  • Sinclair, A.J., Begg, D., Mathai, M. & Weisinger, R.S. (2007). Omega 3 fatty acids and the brain: review of studies in depression. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition, 16, supplement 1, 391-397.
  • Sinn, N. (2008). Nutritional and dietary influences on attention deficit hyperactivity disorder. Nutrition Review, 66, 558-568.
  • Sliwinski, S., Croonenberghs, J., Christophe, A., Deboutte, D. & Maes, M. (2006). Polyunsaturated fatty acids: do they have a role in the pathophysiology of autism? Neuro Endocrinology Letters, 27, 465-471.
  • Søgaard, R., Werge, T.M., Bertelse,n C., Lundbye, C., Madsen, K.L., Nielsen, C.H. & Lundbaek, J.A. (2006). GABA(A) receptor function is regulated by lipid bilayer elasticity. Biochemistry, 45, 13118-13129.
  • Sontrop, J. & Campbell, M.K. (2006). Omega-3 polyunsaturated fatty acids and depression: a review of the evidence and a methodological critique. Preventive Medicine, 42(1), 4-13.
  • Stahl, L.A,. Begg, D.P., Weisinger, R.S. & Sinclair, A.J. (2008). The role of omega-3 fatty acids in mood disorders. Current Opinion in Investigational Drugs, 9, 57-64.
  • Su, K.P., Huang, S.Y., Chiu, C.C. & Shen, W.W. (2004). Omega-3 fatty acids in major depressive disorder. A preliminary double-blind, placebo-controlled trial. European Neuropsychopharmacology, 13, 267-271.
  • Su, K.P. (2008). Mind-body interface: the role of n-3 fatty acids in psychoneuroimmunology, somatic presentation, and medical illness comorbidity of depression. Asia Pacific Journal of Clinical Nutritin, 17 Supplement 1, 151-157.
  • Szewczyk, B., Poleszak, E., Sowa-Kucma, M., Siwek, M., Dudek, D., Ryszewska-Pokrasniewicz, B., Radziwon-Zaleska, M., Opoka, W., Czekaj, J., Pilc, A. & Nowak, G. (2008). Antidepressant activity of zinc and magnesium in view of the current hypotheses of antidepressant action. Pharmacological Reports, 60, 588-589.
  • Tassoni, D., Kaur, G., Weisinger, R.S. & Sinclair, .AJ. (2008). The role of eicosanoids in the brain. Asia Pacific Journal of Clinical Nutrition, 17, supplement 1, 220-228.
  • Van der Steen, W.J., Ho, V.K.Y. & Karmelk, F.J. (2003). Beyond boundaries of biomedicine: Pragmatic perspectives on health and disease. Amsterdam: Rodopi.
  • Van der Steen, W.J. & and Hoomans, J. (2004). Zwerven door het achtereland van de geneeskunde. I. Geneeskunde tussen geleerdheid en gezond verstand. Budel: Damon.
  • Wei, J. & Hemmings, G.P. (2005). Gene, gut and schizophrenia: the meeting point for the gene-environment interaction in developing schizophrenia. Medical Hypotheses, 64, 547-552.
  • Yehuda, S. & Mostofsky, D.I. (eds.) (1997). Handbook of essential fatty acid biology: biochemistry, physiology, and behavioral neurobiology. Totowa, New Jersey: Humana Press.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Nieuwe wegen voor de geneeskunde Denken over geneeskunde Beyond Boundaries of Biomedicine Evolution as Natural History
 

Tros Radar undercover bij farmaceutische bedrijven

Bezig met laden video...
Tros Radar: Deel 1 / Deel 2
Jaarlijks overlijden in Nederland meer mensen door medicijnen dan in het verkeer. Toch wil de farmaceutische industrie documenten over bijwerkingen niet openbaar maken.

Steeds vaker wordt het duidelijk dat dodelijke bijwerkingen worden verzwegen, en dat de bedrijven weinig tot niets om het welzijn van mensen geven.

De bedrijven worden beloond voor het zo lang mogelijk 'beter maken' van mensen, en niet voor het beter gemaakt hebben van mensen. En dat is te merken, vooral in de psychiatrie, waar medicijnen ongegeneerd mensen chronisch ziek maken en houden.

Zie ook: Farmaceutische bedrijven houden bewust fatale bijwerkingen geheim

Nu in de winkel:

De Pillen Maffia

Maandblad KIJK: De Pillenmaffia

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!