Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Psychotherapie in plaats van pillen: welke therapie?

Datum: 23 juli 2009, 08:28
Tekst gepubliceerd 23 juli 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

De psychiatrie heeft zich ontwikkeld tot biologische psychiatrie. Nu is de biologie best belangrijk voor het begrijpen van ziekten, maar allerlei andere vakken zijn dat ook. Diverse takken van de psychologie hebben bijvoorbeeld veel te melden over ziekte en gezondheid.

Psychologen hebben veel psychotherapieën ontwikkeld en in de praktijk gebracht. Door de honderden therapiebomen kun je het woud niet meer zien.

Psychotherapie

In een concurrentieslag tussen therapieën heeft de cognitieve gedragstherapie veel terrein veroverd. Deze therapie geeft veel aandacht aan de invloed van verkeerde denkgewoonten op psychische problemen en ongezond gedrag. Een biologische invulling ontbreekt daarbij meestal.

In veel recente Engelstalige standaardwerken vind je biologische psychiatrie en cognitieve gedragstherapie broederlijk naast elkaar, zonder echte integratie. Het volgende algemene beeld komt in de standaardwerken naar voren. Allerlei vormen van narigheid in het leven kunnen ons psychisch ziek maken. Psychische processen spelen zich af in de hersenen. Bij psychische ziekten spelen dan ook hersenafwijkingen een belangrijke rol. De afwijkingen kun je op twee manieren te lijf gaan, met pillen en met psychotherapie. De biologische psychiatrie zorgt voor de pillen. De cognitieve gedragstherapie zorgt voor de rest.

Het algemene beeld is nogal eenzijdig: Mensen zijn meer dan hoofden met inhoud.

Over de rol van de industrie kom je in de standaardwerken meestal niets tegen. Dat is een veeg teken.

De behandelingen van cliënten zijn bij verschillende psychotherapieën schijnbaar heel verschillend, maar volgens veel onderzoekers komen ze in de grond van de zaak op hetzelfde neer. Onderzoek wijst erop dat ze in veel gevallen ongeveer even effectief zijn. Factoren die therapieën gemeenschappelijk hebben zouden dit verklaren. Denk bijvoorbeeld aan de emotionele relatie tussen cliënt en therapeut.

Bronnen

Standaardwerken over psychopathologie zijn er te over. Ik noem er twee: Craighead, Miklowitz & Craighead (2008) en Blaney & Millon (2009).

De vader van de cognitieve therapie, met de cognitieve gedragstherapie als moderne variant, is Aaron Beck, een beroemdheid die er in de jaren ’60 mee begon. Hij verzorgde met anderen een wetenschappelijke bundel over het belang van cognitieve therapie voor de behandeling van schizofrenie (Beck, Rector, Stolar & Grant, 2009). Het is een boek voor topwetenschappers. De cognitieve therapie krijgt in het boek wat erg veel aandacht in vergelijking met andere psychotherapieën. De auteurs bespreken overigens ook de biologische psychiatrie grondig. Een ander boek van Beck, samen met Alford gepubliceerd (Beck &Alford 2009), is toegankelijker geschreven. Het handelt over depressie, maar verder komen dezelfde opvattingen erin naar voren.

Een praktisch boek over cognitieve gedragstherapie voor kinderen met psychische klachten, geredigeerd door Brat & Bögels (2008), is waardevol maar wel eenzijdig doordat andere benaderingen ontbreken.

Frank is de “vader” van de stelling dat de meeste psychotherapieën ongeveer even effectief zijn en dat de effectiviteit schuilt in niet-specifieke factoren: een goede emotionele relatie tussen cliënt en therapeut, een omgeving die de kwaliteiten van de therapeut onderstreept, een door beiden aanvaarde mythe die de problemen van de cliënt verklaart, en rituelen of procedures die naar beiden geloven de cliënt gezond maakt. Zie Frank (1983, 1989) en Frank & Frank (1991).

In het voetspoor van Frank verdedigen ook anderen deze opvatting. Zie bijvoorbeeld de bijdragen in Garske & Anderson (2003) en in Richard & Huprich (2009).

Veel recent onderzoek wijst erop dat psychotherapie vaak beter werkt dan de pillentherapie van biologische psychiaters, soms zelfs bij ernstige stoornissen zoals schizofrenie. Zie diverse bijdragen in de door Goodheart, Kazdin & Sternberg (2006) geredigeerde bundel.

Literatuur

  • Beck, A.T.. Rector, N.A., Stolar, N. & Grant, P. (2009). Schizophrenia. Cognitive theory, research, and therapy. New York & London: The Guilford Press.
  • Beck, A.T. & Alford, B.A. (2009), Depression. Causes and treatment. Philadelphia: University of Pennsylvania Press (tweede druk).
  • Blaney, P.H. & Millon, T. (eds) (2009). Oxford textbook of psychopathology. Oxford University Press, New York & Oxford (tweede druk).
  • Brat, C. & Bögels, S. (eds) (2008). Protocollaire behandelingen voor kinderen met psychische klachten. Amsterdam: Boom.
  • Craighead, W.E., Miklowitz, D.J. & Craighead, L.W. (2008). Psychopathology. History, diagnosis, and empirical foundations. Hoboken: John Wiley & Sons.
  • Frank, J.D. (1983). The placebo is psychotherapie. Behavioral and Brain Sciences, 6, 291-292.
  • Frank, J.D. (1989). Non-specific aspects of treatment: The view of a psychotherapist. In: Shepherd, N. & Sartorius, N. (red.), Non-specific aspects of treatment (pp. 95-114). H. Huber: Toronto.
  • Frank, J.D. & Frak, J.B. (1991). Persuasion and healing (derde druk). Baltimore: Johns Hopkins University Press.
  • Garske, J.P. & Anderson, T. (2003). Toward a science of psychotherapie research. In: Lilienfeld, S.O., Lynn, S.J. & Lohr, J.M. Science and pseudoscience in clinical psychology (pp. 145-175). New York: Guilford Press.
  • Goodheart, C.D., Kazdin, A.E. & Sternberg, R.J. (eds) (2006). Evidence-based psychotherapy. Where Practice and Research Meet. Washington, DC: American Psychological Association.
  • Richard, D.C.S. & Huprich, S.K. (eds) (2009). Clinical psychology. Assessment, treatment, and research (pp. 181-214). Burlington & San Diego: Elsevier.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde Evolution as Natural History Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand
 

Toezicht op psychiaters faalt

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!