Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Psychiater: ‘Ze ruiken het crematorium opnieuw’

Datum: 5 september 2009, 07:18 ~ Bron: Leids Universitair Weekblad

hoogleraar psychiatrie jan bastiaansDoor Thomas Blondeau

Een Leidse hoogleraar behandelde decennialang oorlogstrauma’s met LSD zonder dat daar wetenschappelijk bewijs voor was. De biografie over zijn leven vormt een krachtige waarschuwing tegen blind vertrouwen op iemands status.

‘Ze ruiken het crematorium opnieuw’

Een Nederlandse commando vocht in 1943 aan Canadese zijde in Afrika bij El Alamein en Tobroek. Een kameraad werpt zich voor hem toen ze onder vuur werden genomen en stierf. Uit wraak besloop de Nederlander de schietende Duitser en sneed zijn buik open. Tijdens een aanval op een Deens kustdorp raakte zijn beste vriend gewond. De commando draagt hem op zijn rug naar de zee en zwemt met hem naar een onderzeeër. Aangekomen op de duikboot sterft de vriend alsnog.

Psychiater Jan Bastiaans (1917-1997) behandelt de man met een narcoanalyse, waarbij een lage dosis verdovingsmiddel wordt toegediend die mensen in een lichte roes tussen waken en slapen brengt. Dan gaat de patiënt praten en lijkt in staat verdrongen en gruwelijke herinneringen naar boven te brengen. De Nederlandse commando is tijdens de analyse zo ontzet dat hij de verwarmingsbuizen van het ziekenhuis inklimt. Eenmaal beneden zitten zijn handen onder de blaren. Hij had de hete buizen niet eens gevoeld. Een internist die bij de sessie aanwezig is, is zo onder de indruk dat hij ijvert voor een onderscheiding van de man. Bij navraag blijkt niets van het commandoverhaal te kloppen.

De behandeling van deze patiënt werd opgevoerd in het proefschrift van Bastiaans, Psychosomatische gevolgen van onderdrukking en verzet, dat in 1957 zou verschijnen. Het zou de wetenschappelijke en maatschappelijke basis vormen voor de carrière van psychiater en Leids hoogleraar Bastiaans, een man wiens imago evolueerde van voorvechter van oorlogsgetraumatiseerden tot een dwingeland met behandeldrift die experimenteerde met levensgevaarlijke middelen als LSD. Onlangs verscheen een biografie over zijn werkzame leven.

Bastiaans’ proefschrift werd als het Nederlandse standaardwerk over de gevolgen van de oorlog. Deels kwam dat omdat het eerste en enige onderzoek was naar de klachten van verzetstrijders. Maar ook omdat het proefschrift een link legde tussen de oorlog en de gezondheidsklachten voortvloeiend uit een psychisch trauma, veroorzaakt door die oorlog. Astma, overgewicht, maagzweren, hartklachten, diabetes, MS en dementie, het kon allemaal teruggevoerd tot de uitzonderlijke stress van de Tweede Wereldoorlog.

Onder de invloed van de psychoanalyse ontstond het idee, dat als een verdrongen traumatische gebeurtenis herbeleefd kon worden, dat een genezend effect zou hebben. Psychosomatiek ging dan weer uit van het idee dat lichamelijke klachten vaak een psychische oorzaak hebben. Waren mensen ‘ziek van de oorlog’, dan moest het oorlogstrauma herbeleefd worden wat zou leiden tot een verdwijnen van de lichamelijke ziekte.

Dat de herbeleving van het trauma niet noodzakelijk moest berusten op waargebeurde voorvallen, daar hield Bastiaans zich niet mee bezig. Hij was niet bezig met waarheidsvinding. Hij vertrouwde alleen op zijn intuïtie. Mede dankzij het succes van zijn proefschrift werd hij in 1963 in Leiden aangesteld als hoogleraar Psychiatrie en directeur van de Jelgersmakliniek, de toenmalige Leidse psychiatrische universitaire kliniek.

Bastiaans gebruikte ook LSD om de roes op te werken. Het hallucinogene middel werd in 1966 verboden maar Bastiaans kreeg – op den duur als enige- jaarlijks opnieuw een ontheffing en dit tot 1988. De zogeheten methode-Bastiaans bestond uit het ontdekken van sleutelscènes, specifieke traumatische gebeurtenissen met de bijhorende intense emoties. In een interview in 1966 zegt hij daarover:‘Tijdens een LSD-kuur stuitte je gewoon op een vulkaan […] Het mishandeld worden, de doodssituatie. Ze ruiken het crematorium opnieuw, horen de geluiden, zien de gezichten.’

Patiënten moesten schreeuwen, huilen, tegen zijn brede borst uithuilen. Om de herinneringen op te wekken, werden de patiënten naakt onder een deken gelegd, kregen afbeeldingen van Hitler of SS’ers te zien, er werd marsmuziek gedraaid. Om de onderduiksituatie na te bootsen werd een laken over twee stoelen gehangen. Soms speelde Bastiaans – door patiënten soms ‘Papa Bas’ genoemd- een kampbeul of een medegevangene. Er werden geluidsopnames gemaakt van het gebeuren die patiënten thuis moesten afspelen.

De meest afschuwelijke verhalen kwamen naar boven. Een vrouw die in kamp Buchenwald had gezeten vertelde hoe ze regelmatig grote groepen Joodse kinderen met speelgoed naar de rand van massagraven moest lokken alwaar ze met een mitrailleur werden neergeschoten. Ook was ze getuige geweest van medische experimenten waarbij ouders en kinderen met de huid aan elkaar werden genaaid, waarna ze in gips werden gegoten. Voor deze gruwelijkheden werd geen enkele historische bewijs gevonden. Dat was ook niet de zorg van Bastiaans. Maar in tegenstelling tot eerdere psychiaters die een ficitieve traumatische gebeurtenis ‘oplegden’ om zo tot een genezing te komen, legde hij wel een één-op-één-relatie met de een bepaalde lichamelijke klacht en een ‘herinnering’. Hij nam deze roestrauma’s dus voor waar aan – en dus deden zijn patiënten dat ook.

Dat was voor de slachtoffers ook niet zelden van groot belang. Wanneer zou blijken dat hun aandoening, ook al manifesteerde die zich jaren na de oorlog, zou voortkomen uit een specifieke oorlogsgebeurtenis hadden ze recht op een Buitengewoon Pensioen. Bastiaans hielp hen vaak in die aanvragen, soms was hij zelfs hun laatste toevluchtsoord.

Zo kreeg hij dan ook een uitzonderlijke symbolische status. Wie bij Bastiaans terechtkwam, kon alleen nog maar bij hem terecht. Daarnaast dichtte hij zijn methode zo’n reddingskracht toe dat hij quasi alles kon herleiden naar de oorlog en dus bijna alles zou kunnen genezen. Hij werd op handen gedragen door verzetslui, liet een succesvolle documentaire maken van een LSD-behandeling en wist de pers en politiek te bespelen.

Eind jaren zeventig begint de kritiek toe te nemen. Wetenschappelijk bewijs voor de LSD-therapie ontbreekt volledig en de Leidse Universiteit heeft genoeg van zijn eigenzinnige en tirannieke gedrag. Zijn verdovingsessies blijken zelf ronduit levensgevaarlijk. Wanneer een arts een paar sessies controleert, wordt verschillende keren een fataliteit op het nippertje vermeden.

Aanvankelijke weet Bastiaans alle kritiek te pareren door te wijzen op het uitzonderlijke lot van de verzetslui en Kamerleden erbij te betrekken. Wie al te lastig doet, kreeg een anonieme driegbrief van ex-verzetsleden. Leden van de Vereniging voor Oorlogs- en Geweldsslachtoffers streden voor het behoud van de LSD-behandeling en de narcoanalyse. Zonder de psychiater hadden ze zelfmoord gepleegd, zeiden ze. Een van hen: ‘Ik keek al uit naar een balk om me op te hangen toen ik bij hem kwam.’

Maar eind jaren tachtig is de maat vol. Bastiaans wordt de wacht aangezet. Hij blijft echter doorgaan met behandelen in hotels en huizen wat in 1994 leidt tot de dood van een jonge Duitse junk. Zelfs lijdend aan dementie ontving hij nog steeds patiënten.

De biografie laat op een werkelijk ontluisterende manier zien hoe iemand, gedreven door de meest nobele motieven, onwetenschappelijk en gevaarlijk te werk kan gaan. Zijn omgeving is ten onrechte onder de indruk van zijn academische status. En het lot van oorlogslachtoffers is zo uitzonderlijk, dat al te veel kritiek als verdacht werd beschouwd. In de epiloog van deze goed geschreven en grondige biografie wordt Bastiaans voorzichtig nog geroemd vanwege zijn bijdrage aan erkenning van psyschisch oorlogsleed. Maar helaas blijft een ander, grauwer beeld langer nazinderen.

Bram Enning, De oorlog van Bastiaans, de LSD-behandeling van het kampsyndroom. Uitgeverij Augustus, 348pgs.


‘LSD, voor veilige psychoses tot stervensbegeleiding’

Op een aprildag in 1943 ging de Zwitserse chemicus dr. Albert Hofmann (1906-2008) maar wat vroeger naar huis. Hij voelde zich wat rusteloos en duizelig. Thuis ging hij in bed liggen en zag een paar uur lange prachtige beelden en caleidoscopische kleuren. Na afloop besefte hij dat hij per ongeluk via zijn huid een dosis LSD had ingenomen.

Vijf jaar daar voor had hij samen met collega Stoll, met behulp van bestanddelen van de schimmel moederkoren, lyserginezuurdiëthylamide oftwel LSD, weten te produceren. Omdat de schimmel gebruikt werd om barensweeën op te wekken, hadden ze gehoopt een nieuw medicijn te ontwikkelen.

Een farmaceutisch bedrijf bracht LSD in 1947 op de markt. Het werd aanbevolen voor psychiaters die zo hun eigen psychoses konden opwekken. Ook zou het geschikt zijn om verdrongen herinneringen makkelijke los te maken.

Eind jaren vijftig maakte het middel grote opgang onder kunstenaars die het zagen als een middel tot bewustzijnsverruiming. Niet veel later bleken er ernstige gevaren te zitten aan LSD. Gebruikers werden depressief, psychotisch of suïcidaal. In 1966 werd het middel in Nederland verboden. Bastiaans kreeg ontheffing.

LSD is nog niet definitief verbannen als therapeutisch middel. Bastiaans-biograaf Enning vermeldt verregaande Amerikaanse onderzoeksplannen om het in te zetten bij stervensbegeleiding van terminale patiënten.

Bron: Leids Universitair Weekblad

Disclaimer deze publicatie bevat informatie, beeldmateriaal of professioneel geschreven artikelen uit externe bronnen die kunnen zijn vertaald, aangepast, uitgebreid, voorzien van links, foto's en videos, met als doel het onderwerp - soms vanuit een ander (beoogd duidelijker) perspectief - bespreekbaar te stellen.
 

Mogelijk interessante boeken

Wie is van hout ... Haal je een moederband niet meer in? Collision Het einde van de psychotherapie
 

Tros Radar undercover bij farmaceutische bedrijven

Bezig met laden video...
Tros Radar: Deel 1 / Deel 2
Jaarlijks overlijden in Nederland meer mensen door medicijnen dan in het verkeer. Toch wil de farmaceutische industrie documenten over bijwerkingen niet openbaar maken.

Steeds vaker wordt het duidelijk dat dodelijke bijwerkingen worden verzwegen, en dat de bedrijven weinig tot niets om het welzijn van mensen geven.

De bedrijven worden beloond voor het zo lang mogelijk 'beter maken' van mensen, en niet voor het beter gemaakt hebben van mensen. En dat is te merken, vooral in de psychiatrie, waar medicijnen ongegeneerd mensen chronisch ziek maken en houden.

Zie ook: Farmaceutische bedrijven houden bewust fatale bijwerkingen geheim

Nu in de winkel:

De Pillen Maffia

Maandblad KIJK: De Pillenmaffia

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!