Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Openbaar vervoer: bron van pathologie?

Datum: 7 augustus 2009, 17:33
Tekst gepubliceerd 7 augustus 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

ns trein ovOp 26 juli 2009 besluiten mijn vriendin en ik vanuit Amstelveen per openbaar vervoer te reizen naar het Savelsbos in Zuid Limburg, een van de mooiste natuurgebieden die Nederland rijk is. Daar willen we gaan wandelen.
De reis verloopt voorspoedig, want we hebben de nodige voorzorgsmaatregelen genomen. Van te voren heel weinig drinken, hoewel dat op zich ongezond is, en een paar flessen water mee voor als we er eenmaal zijn.
Weinig drinken van te voren: dat is nodig, want soms vind je weinig toiletten onderweg. Eerst met de bus naar het station. Natuurlijk is er in de bus geen toilet, maar dat deert ons in alle vroegte niet.
De treinreis duurt lang, meer dan twee uur. Die kan voor problemen zorgen. De NS heeft namelijk besloten, het voorbeeld te volgen van de treinonderneming Syntus (zie de bijlage), en het aantal toiletten in treinen te verminderen. Vroeger had je treinen met vrij veel toiletten; die zijn er voorzover ik weet niet meer. Veel toiletten zijn hermetisch afgesloten. Soms heb je in een lange trein nog maar een enkel toilet. Erger nog is dat de nieuwe sprinters helemaal geen toilet meer rijk zijn. Maar ik weet dat de trein naar Maastricht (daar moeten we eerst heen) geen sprinter is. Dus mogen we tenminste één toilet verwachten.
Het is echter niet eenvoudig om zo’n toilet daadwerkelijk te benutten. De belangstelling ervoor is natuurlijk groot, want het gaat inmiddels om een schaars goed. Gelukkig kun je in de trein vanaf een afstand zien of iemand je voor is: een rood lichtje geeft dat aan. We zien dan ook veel medepassagiers gespannen kijkend afwachten of het lampje eindelijk uitgaat.
Het lukt ons, de voorziening naar behoefte te gebruiken, zodat we veilig wat van het meegenomen water kunnen drinken. Maar we zitten nog met een ander probleem: de stoelen in de eerste klas zijn niet best (we hebben goedkope suppletiekaartjes eerste klas gekocht bij vrijreizenkaartjes voor ouderen).
Het rugpand van de stoelen vertoont een bolling waar je alleen tegenaan kunt als je zorgt voor een rugholling. Om ons heen nemen we dan ook af en toe van pijn vertrokken gezichten waar. Onze ruggen doen ook pijn als we in Maastricht uitstappen.
De nieuwste treinen van de NS hebben gelukkig stoelen zonder bolling (we zaten in een wat oudere trein). Dat komt volgens mij door de financiële crisis. De stoelen met bolling zijn, denk ik, ontworpen door vormgevers die per limousine naar hun luxe tekentafels worden gebracht. Ze zaten vermoedelijk nooit in de stoelen die ze ontworpen. De kans is groot dat de ontwerpers sinds het crisis is, zelf af en toe met de trein reizen. Zo krijg je vanzelf betere stoelen, want een ontwerper moet rugpijn voorkomen. Met rugpijn kun je niet goed tekenen.
Rugklachten krijg je bovendien gauwer als je weinig drinkt. De wervelkolom (de tussenwervelschijven) gaan dan namelijk minder water bevatten, zodat je rug stijver wordt en kwetsbaarder is (zie “bronnen”).
In Maastricht gaat alles voorspoedig. We moeten gebruik maken van de busonderneming Veolia. Met die onderneming heb ik al allerlei leuke ervaringen opgedaan (zie de bijlage). Ook dit keer zal er een leuke ervaring bijkomen, later op de dag.
Zonder problemen komen we aan bij het Savelsbos en daar wandelen we een tijd door schitterende natuur. Zo prettig is het in het Limburgse, dat we besluiten een tweede wandeling te maken, door het onderste en bovenste bos, niet ver van Eperheide. Nabij het bos stappen we uit bij een restaurant. Eerst (natuurlijk) extra drinken, en appeltaart lusten we ook wel na onze indringende heenreis.
Ik was intussen te weten gekomen hoe laat de bussen ter plekke vertrekken; dat moesten we weten voor de terugreis. Eenvoudig was dit niet. Een bord langs de weg gaf namelijk aan: er is een zomerdienstregeling van kracht. Maar er stond niet bij hoe die in elkaar zat. We moesten dit echt weten, want volgens de borden bij de bushaltes gaat er op zondag (dat was het) maar één keer per uur een bus? Nog minder tijdens de zomer? Dat zou heel vervelend zijn.
Ik loop dus naar de chauffeur terwijl we al rijden. Ik vraag de hem: Mag ik u even storen? Hij gromt wat terug. Ik neem aan dat het om instemmend gegrom gaat. We zagen op een bord, zeg ik, dat de zomerdienstregeling van kracht is. Hoe vaak rijdt de bus nu? De chauffeur blijft correct vooruit kijken. Opzij kijken mag niet als je rijdt. Zijn bik straalt onverholen mededogen uit: weer zo iemand die er niets van snapt. De bus rijdt net als altijd twee keer per uur, mompelt hij. Maar, zeg ik, bij de bushaltes staat dat de bus maar één keer per uur rijdt. Het mededogen ontwikkelt zich nu tot meewarigheid: de man heeft overduidelijk slechts een klein beetje verstand, denkt de chauffeur. Het is twee ker per uur, zegt hij. Eén keer per uur rijdt de bus alleen maar in het weekend. Ik druip af. Gerustgesteld ben ik wel. Als je denkt over het bord, de bushaltes en de chauffeur, dan klopt er iets niet. Maar je kunt wel aannemen dat de bushaltes in dit geval gelijk hebben.
Na het uitstappen dus eerst drinken en appeltaart. De taart is lekker maar gevaarlijk. Ik was ingesteld op veel appel en een wat zoetige, kleine taartbodem. Een taart zoals je die in randstand voorgezet krijgt. In plaats daarvan krijgen we een taart die voor een groot deel uit compacte cake bestaat. Gevaarlijk is dat. Cake blijft veel langer in de maag dan appel, en als er veel bloed nodig is voor je maag, dan gaat er minder naar het hoofd. En er ging toch al weinig bloed naar onze hoofden doordat we weinig dronken omdat we niet wisten wat ons aan toiletten te wachten stond (zie ook de bijlage).
Tijdens onze tweede wandeling ben ik dan ook wat “dizzy”, hoe fraai het uitzicht over het Geuldal ook is.
Ik weet uit ervaring dat er in zo’n situatie in mijn geval maar één remedie is: gauw uit eten gaan en twee of drie glazen wijn drinken. De wijn veroorzaakt bloedvatverwijding, zodat de hersenen meer bloed krijgen. Na een tijdje treedt dan weliswaar bloedvatvernauwing op, maar wie dan leeft wie dan zorgt. Ik constateer ondertussen wel dat het openbaar vervoer in Nederland door een gebrek aan sanitaire voorzieningen wellicht alcoholisme in de hand werkt (maar zo ver kwam het met mij nog niet).
De terugreis verloopt prima. Het is lang licht, zodat we niet in het donker in de trein hoeven te zitten. In het donker is de trein gevaarlijk, want de verlichting breekt het ritmiekhormoon melatonine af en dat vergroot de kans op borstkanker en prostaatkanker (zie “bronnen”).
Je zou denken dat dit verhaal niets met psychiatrie te maken heeft, maar de schijn bedriegt. De bollingstoelen kunnen nare rugklachten veroorzaken, en in het verlengde daarvan kun je een psychische ziektes oplopen.
Minstens zo erg zijn de volgende mogelijkheden. Je loopt de kans dat je bang wordt om met het openbaar vervoer te reizen. Zo kun je een angststoornis krijgen. Verder krijg je van weinig drinken een droge mond, zodat je weinig zin hebt om te praten: een sociale communicatiestoornis. Bovendien zul je bij thuiskomst extra veel moeten drinken zodat je er ’s nachts een paar keer uit moet: een slaapstoornis.
In handboeken van de psychiaters worden al deze stoornissen nauwkeurig beschreven. Een helder inzicht in de oorzaken ontbreekt echter in de boeken. De belangrijkste oorzaak is het openbaar vervoer. Nu kun je dat vervoer mijden en de auto nemen, maar daar schiet je vaak niets mee op. Je komt dan in files terecht.
Soms verlang ik naar een huisje in een bos waar je geen vervoer nodig hebt. Maar ik ben nog niet slim genoeg om in het bos genoeg eten en drinken te vinden om in leven te blijven.

Bronnen

Melatonine, het hormoon dat onze dagnachtritmes (circadiane ritmes) reguleert, “hoort” ’s nachts een hoge spiegel te hebben. De spiegel wordt lager bij blootstelling aan blauw lict—of wit licht, want daar zit blauw in. Nu heeft melatonine ook een belangrijke antioxidantwerking. Lichtvervuiling in onze cultuur (te vaak ’s nachts licht) kan dan ook kwalen veroorzaken, zelfd borstkanker en prostaatkanker. Voor een recent overzicht, zie Stevens (2009).
Helaas is biologisch onderzoek over dagnachtritmes maar voor een heel klein deel doorgedrongen in de geneeskunde en de psychiatrie. Alle processen in ons lichaam vertonen een dagnachtritme, ook onze waterhuishouding. Tussenwervelschrijven bevatten bijvoorbeeld overdag minder water dan ’s nachts. Het is dan ook wijs om midden op de dag naar de fysiotherapeut te gaan als je rugklachten hebt. In de vroege ochtend is de wervelkolom stijver, en zal de therapie minder effectief zijn.
Weinig drinken is met het oog op het dagnachtritme in de waterhuishouding niet verstandig. Na het opstaan flink wat drinken is verstandig, ook al omdat dit de afvoer van afvalstoffen uit de spieren bevordert.
Als we weinig drinken, dan heeft dat in het hele lichaam gevolgen. Je rug wordt stijf (meer water in tussenwervelschijven) en het volume van de prostaat neemt ook toe; die bevat dan namelijk ook veel water. Als je naar de uroloog gaat na een tocht per openbaar vervoer, loop je dan ook de kans dat die wil ingrijpen wegens een goedaardige prostaatvergroting (natuurlijk niet als je een vrouw bent of een jonge man).
De toevoer van bloed naar de hersenen wordt bijvoorbeeld ook kleiner als je weinig drinkt. Daar komt nog het volgende bij. Het antidiuretisch hormoon (ADH), ook wel vasopressine genoemd, is ’s nachts “actiever” dan overdag. Logisch, want dit hormoon gaat plassen tegen, en helpt ons dus om ’s nachts te slapen.
Wat gebeurt er nu als we besluiten overdag weinig te drinken? In dat geval reageert het lichaam met het vasthouden van water door het verhogen van de vasopressinespiegel. Nu heeft vasopressine ook een heel andere functie: het speelt een rol bij bloedvatvernauwing en bloedvatverwijding. Ook langs deze weg kan weinig drinken leiden tot minder bloedtoevoer naar de hersenen.
Weinig drinken kan al met al behoorlijk negatief uitwerken bij rugklachten en ook bij “hersenklachten” (bijvoorbeeld migraine).
Minstens zo belangrijk is, dat weinig drinken dagnachtritmes verstoort, en dat werkt niet alleen lichamelijke kwalen maar ook psychopathologie in de hand.
Zie verder de hierna genoemde boeken en artikelen, waarin ook andere bronnen zijn te vinden. In Van der Steen (2008) is de meeste informatie te vinden over dagnachtritmes.

Literatuur

Stevens RG. (2009). Electric light causes cancer? Surely you’re joking, Mr. Stevens. Mutation Research, 16 januari.
Van der Steen, W.J. & Ho, V.K.Y. (2006a). De polsslag van de tijd: biologische klok heeft verreikende implicaties voor de geneeskunde. Medisch Contact, 61, 146-148.
Van der Steen, W.J. (2008). Nieuwe wegen voor de geneeskunde. Amsterdam: SWP.
Van der Steen (2009). Nieuwe wegen voor de psychiatrie. Amsterdam: SWP (in druk).
Van der Steen, W.J. & Ho, V.K.Y. (2006b). Diets and circadian rhythms: challenges from biology for medicine. Acta Biotheoretica, 54, 267-275.

Bijlage

Citaten uit Wim van der Steen, Het andere land: en novelle voor zwervers op zoek naar een betere wereld. Free Musketeers, 2008.

Het gaat om een magisch-realistische novelle met als eerste deel (een “voorafje”) een beschrijving van zwerftochten per openbaar vervoer in Nederland. Alleen verkrijgbaar via internet:
http://www.freemusketeers.nl/index.php/pagina/boeken/genre/80/novelle.html

Spoorwegen en toiletten

[…]

Ik bespreek de problemen met stations en treinen als voorbeeld.
Eerst de stations. Iedereen weet natuurlijk dat toiletten in stations een dubbelfunctie hebben: het gewone werk en daarnaast shotwerk van junks. Het laatste willen Hoge Autoriteiten natuurlijk tegengaan. Hoe doe je dat?
In een aantal gevallen heeft een slimmerik de goede oplossing gevonden. In Hoog Catharijne, bij Utrecht CS, zijn de toiletten bijvoorbeeld zo vernieuwd dat je er alleen in komt na inworp van 50 eurocent in een gleuf. Een simpele en doeltreffende maatregel die de junks buiten en de plassers binnen houdt.

[…]

De creatiefste oplossing van het probleem bevindt zich in station Duivendrecht, een belangrijk overstappunt. Daar is één toilet te vinden, in de kaartjesverkoopruimte die af en toe open is. Het gaat om een invalidentoilet, voorzien van een plaquette waarop de ontwerper trots meldt dat het is geopend door Hare Majesteit. De beste strategie voor de toiletzoeker is dus als volgt. Ga naar station Duivendrecht, leen eerst een paar krukken waarmee je je als invalide kunt voordoen, wacht (soms een paar uur) tot de kaartjesverkoopruimte open gaat, en vraag dan of je in het toilet van Hare Majesteit mag doen waar je behoefte aan hebt. Het personeel bij het loket vindt het bijna altijd goed.

[…]

In het voorjaar van 2006 onderneem ik zwerftochten voor aanvullend regio-onderzoek over toiletten in kleine treintjes. De aanwezigheid van een toilet in de treintjes heeft een verstrekkende maatschappelijke en culturele betekenis. Dat weten niet veel mensen, wamt politici, projectontwikkelaars, journalisten, welzijnswerkers en andere verantwoordelijken houden het onderwerp in de taboesfeer.
Ik beperk me hier tot de ondernemingen die bestonden in 2006, Noordnet in het westen van Friesland en Syntus in de Achterhoek en Twente. In de Achterhoek en Twente rijden kleine dieseltreintjes. In deze Syntustreintjes bevindt zich, anders dan in de treintjes van NoordNet, geen toilet. De verklaring hiervan is vermoedelijk simpel. In de concurrentieslag verwierf Syntus in de Achterhoek en Twente de vervoersrechten met een laag bod, mogelijk gemaakt door het ontbreken van een investering in toiletten.
De minister weet zoiets natuurlijk niet. Die reist niet in treintjes zonder toilet in uithoeken van het land, maar in dure auto’s, van het ene regeringsgebouw met toilet naar het andere met toilet.
De sociale verschillen tussen de treinbevolking in Friesland en die in de Achterhoek en Twente zijn opmerkelijk. In de Friese treintjes tref je mannen en vrouwen aan die ontspannen kijken, ontspannen praten, aandacht hebben voor medepassagiers, blijven zitten tot de treindeuren opengaan, pas dan meditatief naar buiten lopen. In de Achterhoek en Twente treft de opmerkzame onderzoeker vaak een andere sfeer aan. De reizigers zijn er vaker in zichzelf gekeerd, ze lijken over de band genomen wat minder ontspannen, ze stappen wat haastiger uit.
De verklaring van het verschil ligt voor de hand. In extreme gevallen nemen reizigers in de Achterhoek en Twente een toiletloze bus naar een toiletloos treintje, om vervolgens langdurig in een toiletloos station te wachten op een vertraagde NS-trein. Zoiets is alleen zonder ongelukjes uit te voeren als je al uren van te voren geen drinken meer tot je neemt, iets wat je biologische ritmes ernstig verstoort. Zelfs met zorg uitgevoerde drinkmaatregelen voorkomen soms niet dat bepaalde onderdelen van sommige reizigers na verloop van tijd op knappen staan. Een waarnemer met ervaring in het interpreteren van mimiek en motoriek kan dit regelmatig constateren.

[…]

Bussen: bronnen van onwetendheid
Het einde van het jaar 2006 is nabij. Nieuwe dienstregelingen van busondernemingen zijn er al een tijdje, maar eenvoudig te verkrijgen zijn ze niet.
[Ook in 2007 is dit het geval.] Een nieuwe onderneming, Veolia, heeft nu in heel Limburg de macht in handen. De kleine onderneming Limes, voorheen Arriva, daarvoor VSL, die een deel van het busnet in Zuid Limburg verzorgde, is verdwenen.
Ik bel Veolia en krijg een aardige jongeman aan de lijn. Ik vraag, kun je me jullie busboekjes sturen? Dat gaat niet, zegt hij, het zijn er vijftien. Kennelijk is Veolia de zoveelste onderneming die een enkel, handig dik busboekje vervangt door onhandig veel kleine boekjes waar maar een paar lijnen in staan. Welk traject wilt u gebruiken? Ik leg hem uit waarom ik echt alle boekjes nodig heb. Dit maak ik voor het eerst mee, zegt hij. Ik kan denk ik niet alle boekjes in een envelop doen; we hebben geen geschikte enveloppen. Wij versturen bovendien nooit boekjes. U kunt ze bij het servicepunt gratis krijgen. Ik leg uit dat dit voor mij lastig is. Ten eerste woon ik ver weg. Ten tweede zou ik een busboekje nodig hebben om uit te zoeken hoe ik na een lange reis het servicepunt kan bereiken. De jongeman zegt dat hij hierover zijn leidinggevende moet raadplegen. Na de raadpleging meldt hij, dat de leidinggevende hem toestemming heeft gegeven, mij alle boekjes te sturen.
[Een paar dagen later kom ik thuis]
na een bezoek aan de tandarts. Al van ver zie ik aan mijn voordeur dat er iets bijzonders aan de hand is. Een groot deel van een envelop hangt uit de brievenbus. Wat heeft dit te betekenen? De jongeman van Veolia heeft gedienstig de busboekjes meteen gepost, in een envelop die er veel te groot voor is. De postbezorger kon de envelop maar voor een derde deel naar binnen krijgen. Daarna begon de envelop te scheuren. Fijn, dat ik er op tijd bij ben. Bij de eerste harde vlaag wind zou mijn voortuin bezaaid zijn geweest met dunne busboekjes. Postbezorgers zijn kennelijk vertrouwd met zo’n probleem. Bij de post ligt een standaardexcuusformulier met de mededeling dat het poststuk helaas is beschadigd, maar de inhoud ervan vermoedelijk niet.
De situatie is inmiddels verbeterd. In 2008 krijg ik alle boekjes van Veolia gratis in huis, na een kort telefoongesprek. Gretig ga ik ze uitproberen. Dit keer is iets mis met de bussen, niet met de boekjes. De boekjes zijn prima, maar door een mij niet bekende oorzaak gebeurt niet wat erin staat. Lang kijk ik, ergens in Zuid Limburg, peizend naar voortrazende auto’s. Openbaar vervoer zit er niet in. Ik begin aan een lange wandeling. Boekjes en bussen beide in één keer in orde krijgen is blijkbaar een moeilijke klus.

Toevoeging. Niet opgenomen in de novelle.
In 2008 bezit ik, als gemeld, alle boekjes van Veolia. Ik wordt in dit jaar een keer uitgenodigd om een bezoek te brengen aan mensen in Vaals. Daar reis je, eenmaal aangekomen in Maastricht, naar toe met bussen. Je moet dan overstappen in Gulpen. Helaas ben ik dit keer de juiste Veolia-boekjes vergeten. Geen nood, denk ik, de chauffeur van de bus naar Gulpen zal wel weten of zijn bus aansluit op die van Gulpen naar Vaals. Ik bestijg welgemoed de bus van Maastricht naar Gulpen. Heb ik in Gulpen een aansluiting op de bus naar Vaals? Met enige schroom vraag ik het, want je hoort de mensen achter je niet te laten wachten. Dat weet ik niet meneer, zegt de chauffeur. Ik ben verbijsterd. Hebt u niet een busboekje waar het in staat? Nee meneer, antwoordt de chauffeur gelijkmoedig—hij is een laconieke Limburger. Maar hoe weet u dan de juiste bustijden? Ik rijd altijd hetzelfde traject, zegt hij, en daarom heb ik alleen maar één bladzij uit een busboekje. Meer heb ik niet nodig. Trots laat hij de bladzij zien. Die vertoont nog een scheurrand. Kennelijk scheurt de onderneming de boekjes in stukken, zodat je één boekje kunt gebruiken voor een heel stel lijndiensten. Dat is natuurlijk lekker goedkoop. Nu weet ik helaas niet of ik in Gulpen lang moet wachten. Als dat zo zou zijn, dan zou ik daar wel kunnen wildplassen, maar dan moet aik eerst een steile heuvel beklimmen om niet te worden ontdekt en beboet. Gelukkig heb ik in Gulpen een goede aansluiting.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde Evolution as Natural History Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand
 

Netwerk: Weg met TBS?

Het merendeel van de gezaghebbende tbs-advocaten uit Nederland raden hun cliënten af om mee te werken aan een tbs-onderzoek. De advocaten hekelen de onrechtvaardige aard van TBS, de willekeur door psychiaters en de discriminatie op basis van wetenschappelijk ondeugdelijke diagnoses.

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!