Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Oorlog als bakermat van de psychiatrie

Datum: 21 augustus 2009, 17:30
Tekst gepubliceerd 21 augustus 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

wo2 amerikaanse vlagWeinig professionals hebben de psychiatrie zo diepgaand beïnvloed als psychiaters in dienst van het leger van de VS, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Daar gaat deze column over. Ter inleiding beschrijf ik heel kort een klein deel van de geschiedenis van de psychiatrie, met kanttekeningen bij diverse vormen van geschiedschrijving.

Laat ik beginnen met geschiedenis die wordt verhaald in handboeken van de vakmensen zelf. Een mooi voorbeeld is de geschiedschrijving die de hoogleraar Millon, psycholoog, publiceerde in 2009. Hij begint met de Griekse oudheid en gaat door tot het heden. Zijn verslag is gedetailleerd en uitgebreid, iets wat in een handboeken van wetenschappers niet vaak voorkomt. Als je de tekst goed bestudeerd, dan krijg je de indruk dat er in de loop van de eeuwen alsmaar vooruitgang is geboekt. Onze kennis neemt steeds toe, onze kritische houding wordt steeds verfijnder. We zijn er nog niet helemaal maar we zijn een heel eind opgeschoten. Dat is zo ongeveerde impliciete boodschap, een boodschap die je tegenkomt in de meeste handboeken van wetenschappers zelf.

Allerlei andere vaklieden, antropologen, psychologen, sociologen, filosofen en historici, brengen de geschiedenis van andere vakken dan het hunne in beeld. Als je leest wat zij te melden hebben, dan krijg je heel andere indrukken. Ik geef een enkel voorbeeld. In zijn boek Hooked, verschenen in 2007, beschrijft de hoogleraar Brody, zowel medicus als filosoof, hoe de farmaceutische industrie wetenschap aan de mens brengt, waarbij het onderscheid tussen onderzoek en marketing wegvalt. Aardig is zijn lijst van 14 handigheidjes die de industrie gebruikt om nieuw-verzonnen wetenschap aan de mens te brengen. Je kunt uit het boek van Brody en vele soortgelijke boeken opmaken dat behalve wetenschappelijke vooruitgang ook wetenschappelijke achteruitgang mogelijk is. Dit aspect van de geschiedenis van de psychiatrie ontbreekt in de handboeken van geleerde psychologen en psychiaters volledig.

Allerlei andere invloeden onderging de psychiatrie als vakgebied. De regelgevers, die vaak samenwerkten met vertegenwoordigers van de industrie, hadden bijvoorbeeld ook veel invloed, bepaald niet altijd ten goede. Ook daarvan geeft het boek van Brody een goed beeld.

Filosofen lieten zich ook niet onbetuigd. De bekende wetenschapsfilofoof Hempel had bijvoorbeeld veel invloed op het tot stand komen van DSM III, de derde versie van de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, verschenen in de jaren 80. De DSM is de “bijbel” van de psychiatrie. Het handboek deelt psychische ziektes in. DSM I verscheen in 1952. We zitten nu met DSM IV-TR, en de psychiaters hopen over een paar jaar DSM V te publiceren.
Hempel verdedigde twee stellingen. Ten eerste moeten wetenschappelijke begrippen operationeel zijn. Dar wil zeggen, je moet ze kunnen definiëren onder verwijzing naar waarneembare verschijnselen. Ten tweede moeten de begrippen een plaats vinden in een theorie die verschijnselen verklaart. Hempel meende nadrukkelijk dat begrippen aan beide voorwaarden moeten voldoen.
Dit was voor de psychiaters een onmogelijke opgave, want er bestonden grote meningsverschillen over het juiste theoretische raamwerk tussen de moderne psychoanalytici (psychodynamici) enerzijds en de biologische psychiaters anderzijds. De biologische psychiaters wilden eindelijk een belangrijke rol gaan spelen en dat was lastig, want de psychodynamiek was de theoretische basis van DSM I en II. Ik vereenvoudig wat. De situatie was ingewikkeld maar de genoemde twee criteria van Hempel vormden wel de kern van de zaak.
Wat te doen? Wel, de oplossing was eenvoudig: Je neemt alleen het eerste criterium van Hempel over en negeert het tweede, dan kun je iedereen te vriend houden. Zo gezegd, zo gedaan. We zitten nu dan ook met een DSM die geacht wordt theorievrij te zijn. In werkelijkheid kan zoiets natuurlijk niet helemaal, maar de psychiaters zijn een heel eind gekomen. Dit is nogal ernstig. De psychiaters negeerden hiermee 2.500 jaar filosofie. Nooit eerder was zoiets vertoond. Ik kan hier natuurlijk niet al die filosofie gaan uitleggen, maar dit lijkt me ook niet nodig. Wie ook maar een greintje verstand heeft van filosofie, snapt dat dit niet kan. Het onmiddellijk gevolg is dan ook geweest dat de psychiatrie grote wetenschappelijke achteruitgang is gaan vertonen, Dat kon eenvoudig niet anders. De tekortkomingen van DSM III werden wel erkend, maar men dacht die op te lossen door meer psychische ziektes te onderscheiden. Dat is vreemd: Als een product niet goed is, dan wordt het niet beter als je meer van hetzelfde makt. Ook dit ziet men inmiddels in psychiatrische kringen in. De veronderstelling is nu dat de indeling te star is en dat we toe moeten naar een systeem net vloeiende overgangen. Ik zou denken dat je voor goede overgangen eerst goede dingen moet hebben die je met de overgangen verbindt. Maat die goede dingen ontbreken nu juist. De filosoof Murphy geeft van deze dingen een goed beeld in zijn boek Psychiatry in de scientific image, dat in 2006 verscheen.

In alle handboeken van en over psychiatrie die ik bestudeerde kwam ik er maar één tegen die de invloed van de Tweede Wereldoorlog op DSM III beschrijft, het boek The loss of sadness, in 2007 gepubliceerd door Horwitz en Wakefield. Een klein saillant deel uit hun boek geef ik verkort weer.
Psychiaters in dienst van het leger van de VS tijdens de oorlog werden op grote schaal geconfronteerd met wat ze combat neuroses noemden. Logisch, want de meeste soldaten werden van het vechten natuurlijk niet vrolijk. Ongeveer een miljoen soldaten leden aan de kwaal, en per 1000 soldaten kwamen er 250 met psychiatrische problemen in het veldhospitaal terecht, een 25% dus, jongens die voor de oorlog heel “normaal” waren. Ongeveer 75% kreeg wat we tegenwoordig een burnout zouden noemen.
De behandeling van de psychiaters was een kwestie van gezond verstand: goed eten, slaap, geruststelling en dergelijke. Drie kwart van de slachtoffers kon na twee etmalen weer gaan vechten.

De historische analyse die de auteurs vervolgens geven laat ik hier rusten. In hun analyse en in tal van andere analyses komt een veelheid van factoren aan de orde die de opzet van DSM III en de nieuwe macht van de biologische psychiatrie zouden verklaren.
In plaats daarvan kom ik met een eigen hypothese die ik nergens tegenkwam en die naar mijn idee dringend nader onderzoek behoeft. De oorlogservaringen van de legerpsychiaters maakten duidelijk dat je (weliswaar in een situatie die niet normaal was) personen met een zeer ernstig trauma in korte tijd weer op de been kunt krijgen. In de dominante psychodynamica waren vrij langdurige therapieën gangbaar, al duurden ze minder lang dan in de klassieke psychoanalyse. Dit moet koren op de molen van de biologische psychiaters zijn geweest. Zij pretendeerden indertijd dat je met pillen iemand vrij snel kunt genezen, zij het dat langdurige therapie met pillen de voorkeur had. Zo.n bewering was niet plausibel in cultuur waarin langer durende therapieën standaard waren.
Zonder de oorlogservaring hadden de psychodynamici tegen de biologische psychiaters kunnen zeggen: De ervaring leert dat therapieën altijd behoorlijk lang moeten duren, dus als jullie beweren dat soms ook kortdurende therapieën mogelijk zijn, dan moeten juli dat waarmaken; de bewijslast ligt bij jullie. De biologische psychiaters hadden nu een mooi weerwoord: de bewering dat therapieën altijd lang moeten duren is aantoonbaar onjuist.
Ik weet het, dit is alleen maar speculatie. Maar speculatie is bij ieder historisch onderzoek een noodzakelijk element. Natuurlijk, je hebt ook allerlei feitenmateriaal nodig. Maar bij het in kaart brengen van motieven van mensen speelt ook altijd omvangrijk bewijsmateriaal met een heel indirect karakter een rol.
Zou de oorlog inderdaad bepalend zijn geweest voor de inhoud van de psychiatrie als vak? De mogelijkheid is hoe dan ook intrigerend.

Bronnen

Veel meer literatuurgegevens en een bespreking van DSM zijn te vinden in Van der Steen (2009). De problemen rondom DSM besprak ik al in Van der Steen & Thung (1988, pp. 114-115). De tekst van Millon (009) is een inleiding van een boek dat hij met Blaney redigeerde. Brody (2007) noemt de handigheidjes van de industrie bij marketing op pp. 125-129. Zijn analyse is briljant. Murphy ((2006) noemt de invloed van Hempel op pp. 220-221. De invloed van WO II bespreken Horwitz & Wakefield (2007) in hoofdstuk 6.

Literatuur

  1. Blaney, P.H. & Millon, T. (eds) (2009). Oxford textbook of psychopathology. Oxford University Press, New York & Oxford (tweede druk).
  2. Brody, H. (2007). Hooked. Ethics, the medical profession and the pharmaceutical industry. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield.
  3. Horwitz, A.V. & Wakefield, J.C. (2007). The loss of sadness. How Psychiatry tramsformed Normal Sorrow into Depressive Disorder. Oxford and New York: Oxford University Press.
  4. Murphy, D. (2006). Psychiatry in the scientific image. Cambridge, Mass. & London: MIT Press.
  5. Van der Steen, W.J. (2009). Nieuwe wegen voor de psychiatrie. Amsterdam: SWP (verschijnt in november).
  6. Van der Steen, W.J. & Thung, P.J. (1988). Faces of Medicine. A philosophical Study. Dordrecht, Boston & London: Kluwer.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Denken over geneeskunde Nieuwe wegen voor de geneeskunde Beyond Boundaries of Biomedicine Evolution as Natural History
 

Tros Radar undercover bij farmaceutische bedrijven

Bezig met laden video...
Tros Radar: Deel 1 / Deel 2
Jaarlijks overlijden in Nederland meer mensen door medicijnen dan in het verkeer. Toch wil de farmaceutische industrie documenten over bijwerkingen niet openbaar maken.

Steeds vaker wordt het duidelijk dat dodelijke bijwerkingen worden verzwegen, en dat de bedrijven weinig tot niets om het welzijn van mensen geven.

De bedrijven worden beloond voor het zo lang mogelijk 'beter maken' van mensen, en niet voor het beter gemaakt hebben van mensen. En dat is te merken, vooral in de psychiatrie, waar medicijnen ongegeneerd mensen chronisch ziek maken en houden.

Zie ook: Farmaceutische bedrijven houden bewust fatale bijwerkingen geheim

Nu in de winkel:

De Pillen Maffia

Maandblad KIJK: De Pillenmaffia

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!