Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Medische wetenschap: melkkoe of boterberg?

Datum: 27 augustus 2009, 18:01
Tekst gepubliceerd 27 augustus 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

melkkoeAl een hele tijd zit ik achter de computer columns te schrijven. Met schrik realiseer ik me ineens dat ik hierdoor wordt bedreigd door een ernstige kwaal, ADHoD, beschreven in de vorige column. Ik heb mezelf dus flink te pakken. Laat ik mezelf dus maar gaan citeren. Dat voorkomt verstandsverbijstering, het belangrijkste symptoom van de kwaal.
Andere onderzoekers kennen de kwaal ook maar al te goed. Ze hebben er oplossingen voor gevonden waarvan ik niet weet of ze door de beugel kunnen. De eerste oplossing is in wat andere woorden overschrijven wat andere onderzoekers hebben gepubliceerd. Daar is op zich natuurlijk niets tegen, want de waarheid mag niet verloren gaan. Je krijgt zo alleen gauw waarheden als koeien. Ik citeer mezelf even om aan te geven hoe et ook weer zit met waarheden als koeien:

Uit de column “De waarheid als koe”:
Zo komen we terecht bij een tegenstrijdig gegeven. Aan een waarheid als een koe zit veel vast. Wat eraan vast zit is onderdeel van de waarheid. Je hoort te zwijgen over wat eraan vast zit. Een waarheid als een koe is dus op zijn best een halve waarheid. Bij nader inzien is het blijkbaar niet een goed idee om een waarheid te vergelijken met een koe in de wei. Een halve waarheid zou je moeten vergelijken met een halve koe, maar die kom je alleen tegen bij de slager, niet in de wei.

Blijkbaar zitten de medische wetenschappers tegenwoordig met een afschuwelijke paradox. Ze moeten veel publiceren om hun baan te houden. Dat lukt alleen als ze dingen overschrijven. Dat is niet verkeerd als het om handboeken gaat. Maar daar worden onderzoekers zelden voor betaald. Dus toch maar heel veel artikelen schrijven en daarin de vondsten van anderen aanvullen met eigen denksels. Dat is de tweede oplossing van het probleem waar ik mee begon. Op dezeß manier krijg je halve waarheden, aangekleed met wat je zelf vindt (niet: vond ofwel ontdekte, dat is iets anders).
Deze gang van zaken heb ik in een recent boek, Nieuwe wegen voor de geneeskunde, verschenen in 2008, aangeduid als WAP ofwel wetenschappelijk aankleedproces. Daarbij wordt al gepubliceerde wetenschap gebruikt als melkkoe. WAP is de tegenhanger van WUP, het wetenschappelijk uitkleedproces. Dat proces is nodig omdat je anders een boterberg krijgt en die moet je kwijt. Ik parafraseer gedeelten uit het genoemde boek om de twee processen te verduidelijken.

Uit Nieuwe wegen voor de geneeskunde, 2008, pp. 11-14, parafrase, voor een deel letterlijke weergave.

In 1962 moest ik als student een verhaal houden over een net verschenen artikeltje van vijf pagina’s, geschreven door Arnold. Het ging over de voortplanting van pijlinktvissen.
Na bestudering van het onderwerp besloot ik mij niet aan de opdracht te houden, iets waar mijn docent, die later mijn promotor zou zijn, bij fronste toen ik het aan het begin van de lezing aankondigde. De frons verdween echter al snel. Wat was het geval? Ik had goede redenen om de moderne opvattingen van Arnold te vervangen door oudere, van de onderzoeker Drew, die in 1911 een artikel van drieëndertig pagina’s publiceerde over hetzelfde onderwerp. Interessant was de constatering dat, een enkel detail daargelaten, Drew alles had geschreven wat Arnold later zou schrijven. Nu zou je kunnen denken dat het artikel van Drew blijkbaar zo lang was doordat onderzoekers vroeger hinderlijk wijdlopig waren, niet in staat om de bondigheid te betrachten die tegenwoordig vereist is. Die gedachte is onjuist. In het artikel van Drew zijn allerlei gegevens te vinden die in het artikel van Arnold ontbreken. Een bron van rijke informatie werd vervangen door een armzalig aftreksel, een verschijnsel dat ik bij literatuuronderzoek vaak heb waargenomen. Een passende naam voor het verschijnsel lijkt me wetenschappelijk uitkleedproces, WUP.
[…]
Wordt de wetenschap steeds rijker, of juist steeds armer? Een algemeen antwoord op deze vraag is er niet. Allerlei ontwikkelingen kun je in de wetenschap tegenkomen, positieve en negatieve. Rijkdom en armoede komen daarbij in vele varianten voor. Het voorbeeld hierna, dat over hersencellen van mensen gaat, vertegenwoordigt een heel andere variant dan het inktvissenvoorbeeld.
Een eeuw geleden, in 1906, kreeg de onderzoeker Ramon y Cajal de Nobelprijs voor zijn voortreffelijke onderzoek over de structuur van het zenuwstelsel. Hij toonde aan dat zenuwcellen niet direct met elkaar in verbinding staan. Hun uitlopers zijn van elkaar gescheiden door zogenoemde synapsen, structuren waar prikkeloverdracht plaatsvindt doordat stoffen via een spleetje van de ene naar de andere cel gaan. Cajal had het niet in alle opzichten bij het rechte eind. Hij veronderstelde ten onrechte dat hersencellen na de geboorte niet meer delen. Cellen kunnen door afsterving verdwijnen, maar nieuwe komen er niet bij, zo dacht hij. Dit ondersteunde het sombere vooruitzicht dat we bij het ouder worden geleidelijk geestelijk achteruit gaan. Andere onderzoekers accepteerden de stelling van Cajal en deze kwam op den duur terecht in vele honderden artikelen en handboeken. Nieuw bewijsmateriaal werd nauwelijks toegevoegd, maar doordat de onderzoekers wel veel bronnen noemden, ontstond de indruk dat een grote hoeveelheid onderzoek de stelling van Cajal bevestigde. Dit is een fraai voorbeeld van WAP, het wetenschappelijk aankleedproces.
[…]
De mythe van de niet delende hersencellen is achterhaald. Dat begon men omstreeks 1990 algemeen in te zien, een eeuw nadat Cajal de mythe in het leven riep. Hersencellen kunnen wel degelijk delen. Belangrijker nog is dat ze voortdurend nieuwe verbindingen met elkaar vormen en dat we dit proces door ons gedrag zo kunnen beïnvloeden dat onze vermogens om te doen wat we willen toenemen, binnen zekere grenzen natuurlijk. Het motto “Je bent nooit te oud om te leren” krijgt daardoor een nieuwe betekenis. Als we actief blijven, gaat ons hoofd ernaar staan. Eind goed al goed.

WAP en WUP zijn een noodzakelijk kwaad in onze tijd van haast en productiedwang. Helaas wordt daardoor de waarheid soms geweld aangedaan. Het citaat hierna, weer uit Nieuwe wegen voor de geneeskunde, 2008, pp. 72-73, geeft een beeld van het waarheidsprobleem.

Als grootgrondbezitter kun je land, onroerend goed, verpachten. Je pachters mogen het land gebruiken—tot op zekere hoogte. Zou je geestelijke goederen ook kunnen verpachten, waarheden bijvoorbeeld?
[…]
Laten we ons beperken tot het land van de wetenschap, waar de mensen de waarheid hoog in het vaandel hebben. In de wetenschap heb je veel gebieden in de vorm van specialistische vakken. De wetenschappers vullen de vakken met “waarheden”, dingen die beschouwd worden als waar, of een beetje waar, of misschien waar. Vaak raakt een vak vol. Dan wordt de inhoud verdeeld over een paar vakken. Op die manier wordt wetenschapsland steeds verder onderverdeeld. [,,,]
De vrede in wetenschapsland is ernstig bedreigd. Wat is het geval? Het gilde van de vakkenvullers wordt aangevallen door een gilde dat niet thuis hoort in wetenschapsland, het gilde van de zakkenvullers. De zakkenvullers doen aan landjepik. Grote delen van wetenschapsland hebben ze al in handen. Dat is erg omdat ze de waarheid niet zo belangrijk vinden. De zakkenvullers zijn eens te meer gevaarlijk omdat ze er soms in slagen, de vakkenvullers voor hun karretje te spannen. Je ontwikkelt je gemakkelijk van vakkenvuller tot zakkenvuller; je hoeft er alleen maar één letter voor te veranderen.

Hoe zou het zitten met WAP en WUP in de psychiatrie? Laat ik een kort maar krachtig onderzoekje doen om daar achter te komen. Ik doe even een simpele trefwoordanalyse met gebruikmaking van PubMed, een internetbestand waar vele miljoenen artikelen in staan. Voor de hand ligt een onderzoek over de stelling dat schizofrenie iets te maken heeft met dopamine en depressie met serotonine; daar heeft men het in de psychiatrie vaak over. Je kunt in PubMed trefwoorden en trefwoordcombinaties intikken en dan krijg je aantallen “treffers” (aantallen artikelen). Hierna geef ik de resultaten weer (onderzoek uitgevoerd op 27 augustus, tussen 15.50 uur en 15.55 uur.

schizophrenia alleen 84.868 treffers
dopamine alleen 112.981 treffers
scizophrenia AND dopamine 5.956 treffers
depression alleen 23.2228 treffers
serotonin alleen 106.861 treffers
depression AND serotonine 13.919 treffers

Blijkbaar komt in ongeveer een zevende deel van de artikelen over schizofrenie ook dopamine aan de orde. Bij depressie is het percentage dat ook over serotonine gaat hoger: bijna de helft.

De gegevens wijzen duidelijk op WAP. Ik vermoed dat WUP een grotere rol speelt bij schizofrenie. Dat hangt samen met patenten op geneesmiddelen. De industrie is bij dit alles nauw betrokken. Die verkoopt middelen met de bewering dat die inwerken op dopamine, bij schizofrenie, of op serotonine, bij depressie. Vooral de SSRI’s, antidepressiva die zouden inwerken op serotonine, zijn populair. Die hebben al veel zelfmoorden en ook wat moorden veroorzaakt. De SSRI’s werken blijkbaar, als is dit wel een wat ruwe manier om van een depressie af te raken.

De dopaminetheorie is wetenschappelijke waanzin. De serotoninetheorie is wetenschappelijke waanzin. In mijn boek Nieuw wegen voor de psychiatrie, 2009, schrijf ik er meer over.

Bronnen

  1. Met ontspoorde WAP en WUP kwam ik tijdens mijn hele loopbaan zelf voortdurend in aanraking doordat ik in interdisciplinaire groepen werkte. Voorbeelden zijn te vinden mijn boek over evolutiebiologie, Evolution as natural history, verschenen in 2000. Ik besprak ze in de column “Het leven als stoelendans”.
  2. De algemene filosofie is een rijke bron van ideeën over waarheidsproblemen waar de geneeskunde mee worstelt. Ik noem drie uitstekende boeken met verschillende optieken. Coady (1992) bespreekt de vraag in hoeverre het verantwoord is, dingen aan te nemen op het gezag van anderen. Hij laat zien dat zoiets niet te vermijden is maar dat we tegelijk kritisch moeten zijn.
  3. Blackburn (2006) bespreekt de geschiedenis van de zogenoemde relativismeproblematiek. Hij verzet zich tegen de vrij algemeen voorkomende cynische houding die ieder zijn eigen waarheid gunt. Haack (2003) verzet zich tegen doorgeslagen wetenschapskritiek maar heeft tegelijk kritiek op gangbare wetenschap. Haar boek kreeg terecht lovende kritieken.
  4. Mijn boek Nieuwe wegen voor de psychiatrie verschijnt in november bij SWP.

Literatuur

  1. Blackburn, S.. (2006). Truth. A guide forthe perplexed. London: Penguin Books. (First edition Allen Lane, 2005.)
  2. Coady, C.A.J. (1992). Testimony. A philosophical study. Oxford: Oxford University Press.
  3. Haack, S. (2003). Defending science—within reason. Amherst: Prometheus Books.
  4. Van der Steen, W.J. (2000). Evolution as natural history. A philosophical analysis. Westport: Praeger.
  5. Van der Steen (2008). Nieuwe wegen voor de geneeskunde. Amsterdam: SWP.
  6. Van der Steen (2009). Nieuwe wegen voor de psychiatrie. Amsterdam: SWP.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand Nieuwe wegen voor de geneeskunde Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde
 

Seroquel dodelijk?

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!