Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Manne Justitia

Datum: 1 september 2009, 09:58
Tekst gepubliceerd 1 september 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

vrouwe justitiaVrouwe Justitia, dat is de correcte uitdrukking. Dat heeft me altijd verbaasd. Vroeger waren rechters vrijwel altijd mannen. Manne Justitia zou toen een betere uitdrukking zijn geweest. Maar goed, tegenwoordig zijn er zo veel vrouwelijke rechters dat de uitdrukking zichzelf bewijst.
Niet vrolijk ben ik nu. Dat komt doordat ik net het programma van TROS Radar zag (31 augustus 2009). Het programma ging over hetzelfde onderwerp als de NOVA-uitzending op 19 december 2000 over maagzuurremmers. De farmaceutische industrie krijgt ons met dubieuze middelen zo ver dat we te veel medicijnen slikken.
Mijn collega Vincent Ho en ik namen de NOVA-uitzending op de band op, bestudeerden er veel literatuur omheen, en publiceerden het resultaat in 2001. Daarna publiceerden we nog van alles en nog wat over het thema.
Ik ben vervolgens met de resultaten naar Den Haag geweest, waar ik de voorzitter van een regeringscommissie die de minister van Volksgezondheid moest adviseren mee kreeg. Maar die gaf meteen aan dat ik niet te veel van zijn rapport moest verwachten. Het rapport leek inderdaad nergens naar toen het uitkwam. Ook andere hooggeplaatsten in Den Haag die ik sprak hielden de boot af.
De uitzending van TROS Radar, een van de beste die de TV ooit uitzond, gaat misschien meer uitmaken. Dat hoop ik maar. Ik heb alleen twijfels over de consumentenbond. De vertegenwoordiger die tijdens het programma aan het woord kwam, gaf aan dat de bond druk zal uitoefenen op de minister en de Tweede Kamer. Ik ben benieuwd. In 2002 had ik een vertrouwelijk gesprek met twee van zijn medewerksters, fantastische vrouwen, waar ik al snel mee op één
lijn zat. We spraken af dat we een gemeenschappelijk artikel zouden publiceren in een blad van de bond. Het ging niet door: een of andere chef verbood het. Bestaat zelfs in deze schijnbaar onafhankelijke organisatie belangenverstrengeling?
Dan zitten we ook nog met Ab Klink, de minister, als hoogste bovenbaas. Die vindt alsmaar dat de vrije markt zijn werk moet doen en dat zelfregulering van de industrie de oplossing van problemen moet brengen. Ik schrijf liever niet op wat zo iemand allemaal aan zijn handen heeft.

Wat TROS Radar deed was ronduit briljant. Ze hebben de hele gang van zaken die speelt bij het op de markt brengen van een nieuw middel door de industrie nagebootst. Hoe ga je te werk om dat te bereiken? Eerst bedenk je een nieuwe kwaal. Dat doet de industrie ook voortdurend. TROS Radar bedenkt winderigheid. TNS NIPO wordt ingeschakeld. Dat is een onafhankelijk test- en adviesbureau waar de industrie ook kwistig gebruik van maakt.
Het bureau voert in opdracht van een door TROS Radar bedacht bedrijfje een groot onderzoek uit; bij de industrie gaat het net zo. Daar komt natuurlijk uit dat veel meer Nederlanders dan je zou denken last hebben van te veel winderigheid, dat ze er in stilte onder lijden en dat ze misschien toch maar eens naar de huisarts moeten met de kwaal. Een uitgebreide reclamecampagne van TROS Radar over de kwaal wordt een groot succes. Wie de details wil zien kan het verhaal downloaden van Internet.
De tegenspeler van de consumentenbond, iemand van de farmakoepel Nefarma, laat zich niet onbetuigd. Hij wijst erop dat het heel anders toegaat bij de industrie. Die moet eerst vijftien jaar gedegen onderzoek doen voor het stadium is bereikt dat TROS Radar zonder medisch-wetenschappelijk onderzoek in ging.
De programmaleidster komt met een sprekend voorbeeld: een zelftest die ze op zichzelf losliet. Daar kwam uit dat ze een mogelijke kwaal heeft terwijl er niets aan de hand is. Zulke tests bedenkt de industrie om je de gelegenheid te geven, door het invullen van een formulier met bijbehorende testscore na te gaan of je niet ziek was zonder het in de gaten te hebben. Het voorbeeld van de programmaleidster werk ik niet uit; ik vermeld alleen dat het aanleiding hoort te zijn voor bulderend hoongelach—richting industrie.
Precies hetzelfde had ik zelf al eens meegemaakt in een ander verband, als lid van een DEC, een dierexperimentencommissie waar ik jaren lang lid van was, formeel als ethicus. Zo’n commissie moet projecten met proefdieren beoordelen op ethische toelaatbaarheid. Ik maakte bijvoorbeeld een keer mee dat een van de bekendste farmacologen met projecten kwam, voor een deel al gepubliceerd, waar ik met een analyse van de gebruikte statistiek kon aantonen dat een negatief resultaat van het voorgestelde onderzoek logisch onmogelijk was. Het ging in dit geval om een eerste test van chemische middelen die nuttig zouden kunnen zijn bij de bestrijding van kanker.
De programmaleidster neemt de Nefarmaman onder vuur naar aanleiding van dit voorbeeld. Ze wijst erop dat een groot deel van de sites van de industrie blijkens gedegen onderzoek elementen bevatten die in strijd zijn met de wet. Nu wordt de reactie van de Nefarmaman interessant. Hij redeneert ongeveer als volgt. Het publiek vindt op Internet een veelheid aan informatie. Op basis daarvan kan iedereen tot een gewogen oordeel komen. Tegenover slechte verhalen van de industrie staan andere, goede verhalen, zodat de burger uiteindelijk tot een goed evenwicht kan komen. Ik geef niet precies de woorden weer, maar wel de logica van de redenering.
In feite komt deze reactie op het volgende neer. Toegegeven, af en toe belazeren wij de kluit, maar dat geeft niet want anderen zorgen met hun geluiden voor een goed evenwicht. Een cruciaal element was dus: Wij zijn soms bedriegers, maar dat geeft niet, want er zijn ook goede mensen die het bedrog compenseren. Heb je het ooit zo zout gegeten?

Uiteindelijk wordt duidelijk dat het grijze gebied tussen marketing en het bieden van informatie het probleem is. Directe reclame voor geneesmiddelen is nu bij de wet verboden, maar de grijze zone is niet goed in wetten gevat. Informatie bieden via de media, dat mag de industrie. Maar dat neemt natuurlijk de vorm aan van sluikreclame onder het mom van publieksvoorlichting. Allerlei organisaties vinden dat ook dit om een verbod vraagt. Ik ben benieuwd. Meer leven dan TROS Radar in de brouwerij bracht is hoe dan ook niet denkbaar. De uitzending verdient de grootst mogelijke bewondering.

Hoe komt het toch dat het in Nederland zo moeizaam gaat met dit soort dingen? Hier spelen volgens mij heel fundamentele en wetenschappelijke kwesties een rol. In de allereerste plaats is de onafhankelijkheid van rechters een groot probleem. Daarmee bedoel ik niet dat rechters als personen niet onafhankelijk zouden zijn. Een heel ander probleem, dat zelden boven tafel komt, speelt hier onder het oppervlak. Het probleem is dat het recht als vakgebied onafhankelijk is, en dat zou wel eens heel verkeerd kunnen zijn.
Rechters vellen oordelen op basis van de wet, het zogenoemde positieve recht. Ze hebben de vrijheid om dit recht van een eigen interpretatie te voorzien, want de wetgever kan allerlei situaties niet van te voren voorzien. Advocaten en officieren van justitie, tegenspelers, dragen informatie aan die het de rechter mogelijk maakt de wet toe te passen. Wat is dat voor informatie? Uiteraard geen objectieve wetenschappelijke informatie. Dat is de bedoeling niet, want de betrokkenen horen belangen van mensen en instanties te dienen.
Daar komt iets anders bij. Welke informatie is eigenlijk nodig? Op die vraag kun je tegenwoordig alleen maar een warboelantwoord geven. Er zijn zo veel instanties en zo veel wetenschappen belangrijk, dat je uit de rechtsganggrabbelton van alles naar believen kunt graaien. De hele indeling in vakken is een groot probleem geworden.

Met deze situatie houdt zich een vakgebied bezig dat rechtsfilofofie heet. Dit belangrijke vakgebied leidt een kwijnend bestaan, volkomen ten onrechte. Ik ben er jarenlang in getraind door kopstukken van het vak, en ook door kopstukken op het gebied van de ethiek, waar een dergelijk probleem speelt.
Recht en ethiek horen niet los te staan van andere vakken maar ermee verweven te zijn. Zolang er geen nieuwe ontwikkeling komt in deze richting, zal het een zootje blijven omdat er geen goede generalisten zijn die van de hoeden en randen weten.
In de DEC waar ik lid van was pleitte ik jarenlang voor een integratie van DECs en wetenschapscommissies. Velen voelden daar na verloop van tijd voor. Het is te gek om los te lopen dat ethische en wetenschappelijke kanten van projecten worden beoordeeld door commissies die los van elkaar staan.
Wij konden helaas niets veranderen omdat de huidige wet het verbiedt. De wetgeving is volstrekt ontoereikend om nijpende maatschappelijke problemen te lijf te gaan.
Wat hier speelt hoort op een goede manier door te werken in de ADHD-problematiek die ik in eerdere columns besprak. De industrie kan nu duizenden kinderen vergiftigen zonder dat er een haan naar kraait. Maar, zo constateer ik met een zwak gevoel van opluchting, er zijn intussen wat vergevorderde hanen die je af en toe hoort. Misschien is er wel een kentering op komst in een wereld war nu wat veel handen vuil zijn.

Bronnen

  1. De stelling dat ethiek en recht niet los horen te staan van wetenschaen waarover ze ordelen, is in uitgewerkte vorm te vinden in Musschenga & Van der Steen (1999 a en b).
  2. Een probleem is dat ethici het niet eens zijn over de aard van hun eigen vakgebied (Van der Steen en Musschenga, 1992).
  3. Van der Steen & Ho (2001a) bespraken ongeveer alle problemen die TROS Radar aansneed, naar aanleiding van een NOVA-uitending in 2000. Die is men blijkbaar vergeten.
  4. Een bijkomend probleem is dat bepaalde disciplines die over denkmethoden gaan in de geneeskune ontbreken (Van der Steen & Ho, 2001b). Dit is een van de factoren waardoor de industrie onnodig veel macht krijgt.

Literatuur

  1. Musschenga, A.W. & Van der Steen, W.J. (1999a). Empirie in de ethiek en empirische ethiek. Kennis en Methode, 23, 155-166, 1999.
  2. Musschenga, A.W. & Van der Steen, W.J. (eds) (1999b). Reasoning in ethics and the law: Theory, principle, and judgment. Aldershot: Ashgate.
  3. Van der Steen, W.J. Ho, V.K.Y. (2001a). Drugs versus diets: disillusions with Dutch health care. Acta Biotheoretica 49, 125-140.
  4. Van der Steen, W.J. & Ho, V.K.Y. (2001b). Methods and morals in the life sciences: A guide for writing and analyzing scientific texts. Westport: Praeger.
  5. Van der Steen, W.J. & Musschenga, A.W. (1992). The issue of generality in ethics. Journal of Value Inquiry 26, 511-524.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde Evolution as Natural History Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand
 

Hoogleraar: "ADHD is boerenbedrog"

Hoogleraar psychotherapie prof. dr. Paul Verhaeghe, auteur van het boek "Het einde van de psychotherapie", stelt dat aandoeningen zoals ADHD en PDD-NOS niet bestaan. De symptomen natuurlijk wel: drukke of verlegen kinderen zijn een feit. Het probleem ontstaat wanneer een patient niet als een persoon met een aantal eigenschappen wordt beschouwd, maar als die eigenschappen worden gefilterd tot een paar goed te classificeren afkortingen. Diagnose van zon soort aandoening gebeurt meestal met behulp van de DSM, een diagnostisch handboek dat niet, zoals men zou verwachten, samengesteld werd door onafhankelijke wetenschappers maar eerder een allegaartje van meningen is. De samensteller is de Amerikaanse Psychiatrische Associatie, een belangenvereniging die ooit zelfs met een stemming besloot of homoseksualiteit al dan niet een categorie moest worden. Zo worden ook te pas en te onpas aandoeningen toegevoegd, tot grote vreugde van de farmaceutische industrie. Zo kan er bijvoorbeeld weer een nieuwe pil in de markt worden gezet tegen een abnormaal lange rouwperiode. De DSM methode valt dus moeilijk wetenschappelijk te noemen, en blijkt in de praktijk al helemaal niet bij te dragen aan een structurele oplossing.

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!