Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Maagzuur als bron van inkomsten

Datum: 5 september 2009, 20:01
Tekst gepubliceerd 5 september 2009. Copyright © prof. dr. Wim J. van der Steen. Plaatsing van de tekst door derden in enig ander medium is niet toegestaan zonder toestemming van de auteur. Weergave van kleine gedeelten of van de kern van de inhoud is toegestaan, mits de bron (auteur, titel, gegevens website, datum) expliciet worden vermeld.

maagzuurEen Nobelprijs is er de oorzaak van dat verstandelijk gehandicapten bij ons onverantwoord veel medicijnen krijgen.
In 2005 kregen Marshall en Warren de Nobelprijs voor hun ontdekking dat de bacterie Helicobacter pylori een oorzaak is van maaglijden. Aan hun ontdekking zit een interessante kant. Marshall testte de theorie door zichzelf te besmetten met Helicobacter en, ja hoor, hij kreeg last van zijn maag.
Inmiddels is de algemene opvatting dat de bacterie gevaarlijk is en dat je die bij maagklachten met kracht moet bestrijden, met een combinatie van maagzuurremmers en diverse antibiotica. Dit is terug te vinden in officiële richtlijnen, waarbij het uitgangspunt is dat maagklachten van mensen met Helicobacter in de maag ziek werden door de slechte invloed van de bacterie. Dit is op zijn best een halve waarheid: Allerlei andere factoren kunnen een rol spelen, slechte voeding bijvoorbeeld.
Mensen met een ernstige verstandelijke handicap vormen natuurlijk een probleem. Die zijn soms niet in staat om te uiten dat ze last hebben van hun maag. Je merkt bij zulke mensen pas dat er iets mis is als het ziekteproces al een flink eind op weg is. Dus moet je ze als eenmaal blijkt dat de last hebben van hun maag, gauw een veel hogere dosis medicijnen toedienen dan de gangbare. Hoe krachtiger het medicijn, hoe beter het werkt, niet waar? Deze stupide manier van denken is neergelegd in een van onze onvolprezen richtlijnen voor het behandelen van kwalen.

In de column “Manne Justitia” sprak ik mijn waardering uit voor de manier waarop TROS Radar de industrie in haar hemd heeft gezet en ik gaf aan dat mijn eigen wetenschappelijke werk aansluit bij de uitzending. Daar ga ik nu wat verder op in.
De industrie heeft garen gesponnen bij de Helicobacter-hype. De zuurremmer pantoprazol is een groot succes. Er worden jaarlijks miljoenen mee verdiend. Het gaat om een “broertje” van omeprazol, waar ik met een collega onderzoek over deed. Astra Zenica brengt de medicijnen op de markt. De industrie doet dit met een website die zogenaamd voorlichting biedt. Reclame is tegenwoordig verboden. In plaats daarvan doet de industrie nu aan marketing onder het mom van voorlichting, een strategie die blijkens verkoopcijfers heel effectief is. De “voorlichting” spoort mensen aan om via een doortrapte zelftest te constateren dat ze naar de dokter moeten omdat ze een verborgen kwaal hebben die ze eerder niet ontdekten. De strategie van de industrie blijkt uitstekend te werken.

In eerder onderzoek kwam ik met collega’s tot de conclusie dat de zuurremmers kwalijke spullen zijn en we publiceerden de resultaten van ons onderzoek erover. De zuurremmers kunnen mensen van een maagzweer afhelpen en maagzweren voorkomen, dat is waar. Dat was indertijd het spectaculaire succesverhaal. Maar daar betaal je wel een prijs voor. Je kunt er later andere, ernstige kwalen door krijgen en er zijn betere manieren om van maagkwalen af te komen. Laten we echter even aannemen dat er mensen zijn die de medicijnen goed kunnen gebruiken. De vraag is om hoe veel mensen het gaat en hoe lang ze de medicijnen moeten slikken. Het antwoord zou moeten zijn: niet veel, niet lang.
Kwalijk is dat de industrie maaglijden in etappes een veel bredere betekenis is gaan geven en met groot succes bereikt dat hele volksstammen de pillen slikken omdat gewone ongemakken uit het dagelijks leven tot kwaal zijn uitgeroepen. Het citaat hierna uit een website van Astra Zenica illustreert dit.

“Van elke vijf Nederlanders loopt er zeker één met maagzuurproblemen rond.
U ook? Doe de maagzuurcheck!

Maagzuur is een agressieve vloeistof, die bedoeld is om voedsel heel snel en doeltreffend te verteren. Uw maag is veilig bekleed met een dikke slijmlaag en is dus goed beschermd. Uw slokdarm (de ‘buis’ van de mond naar de maag) mist die laag en is dus kwetsbaar voor het bijtende zuur. Daarom is de overgang tussen slokdarm en maag normaal afgesloten. Die afsluiting gaat open om een hap voedsel naar de maag door te laten. Daarna wordt de overgang weer afgesloten, zodat er geen zuur terug kan stromen. Maar soms werkt die afsluiting niet goed genoeg. Dan kan er dus wel zuur uit de maag in de onbeschermde slokdarm terugstromen. Dit heet reflux, wat een medische term is voor “terugstroming”. En dat geeft het bekende branderige gevoel. De onbeschermde slokdarm kan op den duur geïrriteerd of zelfs ontstoken raken van maagzuur. Dat heet een reflux oesofagitis, ofwel ‘slokdarm ontsteking door terugstroming van maagzuur.”

Zoiets heet symptoomreclame. Het lijkt heel aardig: Schijnbaar is dit voorlichting. In werkelijkheid gaat het om handige marketing waarbij een groot deel van de bevolking een ziekte wordt aangepraat. Op advies van de industrie kunnen de nieuwe zieken naar de dokter gaan, en als het een beetje meezit voor Astra Zenica, vinden ze daar voorlichtingsfolders van de industrie en vervolgens een welwillende arts die de folders serieus nam. Maagzuur wordt zo een belangrijke bron van inkomsten voor de industrie en een bron van ziekte voor de burgers.

Terzijde. Uit de literatuur zou blijken dat maaglijden vaak gepaard gaat met psychische ontregeling en zelfs psychische ziekte. In het verlengde daarvan krijgen mensen naast maaglijden bijvoorbeeld een depressie aangepraat. Daar kan de industrie extra garen bij spinnen. Met een beetje pech zit je op een gegeven ogenblik met zuurremmers die je ziek maken en antidepressiva die je nog zieker maken. Zo raken we van de wal in de medicijnensloot. Einde van het terzijde.

De organisaties die in ons land officiële richtlijnen opstellen voor het gebruik van medicijnen, lopen braaf in de pas bij wat de industrie hen opvoert. De wetenschappelijke basis van de richtlijnen is schokkend pover. Onder “bronnen” werk ik dit uit. Hier noem ik alleen een paar hoofdlijnen van misvattingen en ontbrekende kennis.

De zuurremmers kunnen veel schade veroorzaken. Allerlei ziekteverwekkers zijn aangenaam getroffen door de boodschap van Astra Zenica. Door de zuurremmers wordt de maag minder zuur. Gevaarlijke organismen kunnen ineens de maag passeren en in de rest van het maagdarmkanaal kwalen veroorzaken, infecties bijvoorbeeld. Volgens sommige onderzoekers leidt dit in het ergste geval tot darmkanker.
Het verhaal gaat dat besmetting met Helicobacter op den duur tot maagkanker zou leiden. Dat is gewoon niet waar of op zijn minst ongenuanceerd. Wat kanker betreft is denkbaar is dat bestrijding van Helicobacter soms het tegenovergestelde resultaat heeft.
In de grootschalige, grotendeels misplaatste oorlog tegen Helicobacter heeft de bacterie inmiddels tegenmaatregelen genomen. Door het gebruik van medicijnen zijn nieuwe stammen uitgeselecteerd die ons behoorlijk ziek kunnen maken. Die stammen zijn vaak resistent geworden tegen de gebruikte medicijnen. Zo ontstaat een wedloop waarbij medicijnen met bijwerkingen die gevaarlijker zijn dan ooit de bacterie schoten voor open doel verschaffen.
De richtlijnen zwijgen in alle talen over alternatieve behandelingen. Al jaren, in sommige gevallen eeuwen, is bekend dat maagklachten zijn te genezen met allerlei kruiden. Misschien wil men dat niet weten omdat de kruiden vaak uit het Oosten komen. Soms is echter in het Oosten meer wijsheid te vinden dan in het Westen.

Bronnen

  1. De schandalige richtlijn voor de behandeling van mensen met een verstandelijke handicap is te vinden in NIVEL (2008).
  2. Veel onderzoekers constateren een verband tussen maagklachten en psychopathologie en/of niet-somatische, zogenoemde functionele klachten (Van Oudenhove et al, 2008; Aro et al, 2009; Mujakovic et al, 2009). Functionele klachten hebben geen aanwijsbare organische oorzaak. Niettemin bevelen sommige auteurs daarbij medicaties aan—naast andere behandelingen (zie bijvoorbeeld Li, 2009). Loh & Siang (2008) bevelen zelfs met kracht maagzuurremmers aan bij functionele klachten.
  3. Zuurremmers zijn nog steeds populair; de maagzuurremmer pantoprazol is nummer drie van de meest voorgeschreven medicijnen (Stichting Farmaceutische Kengetallen, 2009). Het gaat om een “broertje” van omeprazol. Beide middelen worden geproduceerd door Astra Zenica. Onder het mom van voorlichting met een dubieuze zelftest heeft de industrie veel succes met haar website (zie de literatuurlijst).
  4. De huidige opvatting, neergelegd in een multidisciplinaire richtlijn, is nog steeds dat maagklachten bij aanwezigheid van Helicobacter pylori vragen om een krachtige bestrijding van de bacterie met een maagzuurremmer en een stuk of wat antibiotica (Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO en Nederlands Huisartsen Genootschap NHG, 2004; Songür et al, 2009; Schrauwen, Janssen & De Boer, 2009). De richtlijn noemt als belangrijke bron de WHO, die stelde dat Helicobacter de kans op maagkanker aanzienlijk vergroot. Die opvatting is ook in recente publicaties te vinden (Konturek, Konturek & Brzozowski, 2006; Suzuki, Iwasaki & Hibi, 2009). Deze opvatting is echter volgens velen te ongenuanceerd (zie bijvoorbeeld De Vries, Kuipers & Rauws, 2009), misschien zelfs in veel gevallen onjuist (Leal et al, 2008); ik kom hierop terug.
  5. De in de hoofdtekst gesignaleerde problemen kwamen al aan de orde in eerdere publicaties. Van der Steen (1998) noemt veel onderzoek waaruit blijkt dat maagzuurremmers infecties in de darm veroorzaken. Het ging vaak om “case histories”, resultaten gevonden bij individuele patiënten, maar de bewijskracht is er niet minder om, want met biologische theorieën kun je het verschijnsel goed verklaren: bij een minder zure maag worden pathogenen gemakkelijker doorgelaten. Vreemd genoeg beschouwt de medische gemeenschap zulk onderzoek nog steeds als weinig bewijskrachtig: RCTs, randomised controlled trials zouden veel meer bewijskracht hebben.
  6. Er is langzamerhand een lachwekkende situatie ontstaan: In 2005 kregen Marshall en Warren de Nobelprijs voor de ontdekking dat de bacterie Helicobacter pylori een oorzaak is van maagweren (zie bijvoorbeeld Konturek, Konturek & Brzozowski, 2006). Het meest bewijskrachtige experiment kwam van Marshall (zie Marshall, 2006); die dronk een vloeistof met Helicobacter erin en kreeg prompt maagklachten. Dit is een “case history”. Een Nobelprijs dus voor onderzoek dat haaks staat op (vreemde) gangbare normen!
  7. In Van der Steen (2003) ligt de nadruk op misstanden bij het gebruik van psychofarmaca (denk aan het eerder genoemde verband tussen maagklachten en psychische ontregeling) en Van der Steen en Ho (2001) bespraken schandalen rondom maagzuurremmers naar aanleiding van een NOVA-uitzending. Van der Steen & Ho (2006) wijzen op tekortkomingen in gangbare opvattingen: ritmiek en voeding krijgen te weinig aandacht. Van der Steen, Ho & Karmelk (2003, pp. 148-151) brengen denkfouten aan het licht bij gangbare opvattingen over Helicobacter pylori als oorzaak van maagzweren: Het belang van contextuele factoren zoals voeding wordt over het hoofd gezien.
  8. De zuurremmers hebben veel bijwerkingen (Vesper et al, 2009). Ernstig is dat zuurremmers kanker kunnen veroorzaken terwijl het officiële verhaal is dat ze kanker voorkomen. Duan et al (2009) constateren dat bij mensen die zonder de middelen zonder doktersrecept slikken; met doktersrecept zou de kans op kanker minder groot zijn. Een interessant gegeven dat hoe dan ook niet pleit voor het gebruik van de middelen. Ahmed (2005) veronderstelt dat de zuuremmers wellicht geen maagkanker veroorzaken, maar wel kanker elders in het maagdarmkanaal; belangrijk is hier vermoedelijk dat pathogenen de maag eerder passeren als die niet zuur is (denk ook aan de eerder genoemde infecties die zo ontstaan).
  9. De gangbare opvattingen zijn in nog meer opzichten naïef. Zelden wordt rekening gehouden met verschillen in virulentie tussen Helicobacter stammen en het optreden van resistentie. Nu zijn reeds Helicobacter-stammen gevonden die resistent zijn tegen de meeste gebruikte antibiotica (zie hiervoor Sugimoto & Yamaoka, 2009, Wueppenhorst et al, 2009). De kans bestaat dan ook dat we met de gangbare therapieën het paard achter de wagen spannen doordat deze leiden tot meer virulente stammen die moeilijk zijn te bestrijden.
  10. Kindt et al (2009) vonden afwijkingen van het immuunsysteem bij “functioneel” maaglijden; zij brengen dit echter niet in verband met verkeerde voeding, iets wat voor de hand zou liggen. Donaldson (1987) wijst erop dat dit al meer dan honderd jaar bekend is; het neemt niet weg dat het om ernstige klachten kan geen.
  11. Voor de hand ligt dat kruiden een goede optie zijn voor de behandeling van maagklachten. Goede resultaten zijn daar inderdaad mee bereikt (zie bijvoorbeeld Alqasoumi et al, 2009; Martini et al, 2009; Zaidi et al, 2009) en groene thee schijnt ook goed te werken (Stoicov, Saffari & Houghton, 2009). Maar dit wordt in de hoofdstroom van het onderzoek genegeerd, iets wat zou kunnen samenhangen met belangenverstrengeling: de industrie financiert natuurlijk vooral onderzoek over de eigen producten.

Literatuur

  1. Ahmed, N. (2005). 23 years of the discovery of Helicobacter pylori: is the debate over? Annals of Clinical Microbiology Antimicrobials, 4, 17 e.v.
  2. Alqasoumi, S., Al-Sohaibani, M., Al-Howiriny, T., Al-Yahya, M. & Rafatullah, S. (2009). Rocket “Eruca sativa”: a salad herb with potential gastric anti-ulcer activity. World Journal of Gastroenterology, 15, 1958-1965.
  3. Aro, P., Talley, N.J., Ronkainen, J., Storskrubb, T., Vieth, M., Johansson, S.E., Bolling-Sternevald, E. & Agréus, L. (2009). Anxiety is associated with uninvestigated and functional dyspepsia (Rome III criteria) in a Swedish population-based study. Gastroenterology, 137, 94-100.
  4. AstraZenica website maagzuurhttp://www.maagzuur.nl/index2.php (geraadpleegd 4-9-2009).
  5. De Vries, A.C., Kuipers, E.J. & Rauws, E.A. (2009). Helicobacter pylori eradication and gastric cancer: when is the horse out of the barn? American Journal of Gastroenterology, 104, 1342-1345.
  6. Donaldson, R.M. Jr. (1987). Dyspepsia. The broad etiologic spectrum. Hospital Practice (Office Ed.), 22, 41-49, 53.
  7. Duan, L., Wu, A.H., Sullivan-Halley, J. & Bernstein, L. (2009). Antacid drug use and risk of esophageal and gastric adenocarcinomas in Los Angeles County. Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention, 18, 526-533.
  8. Kindt, S., Van Oudenhove, L., Broekaert, D., Kasran, A., Ceuppens, J.L., Bossuyt, X., Fischler, B. & Tack, J. (2009). Immune dysfunction in patients with functional gastrointestinal disorders. Neurogastroenterology and Motility, 21, 389-398.
  9. Konturek, P.C., Konturek, S.J. & Brzozowski, T. (2006). Gastric cancer and Helicobacter pylori infection. Journal of Physiology and Pharmacology, 57, supplement 3, 52-65.
  10. Kwaliteitsinstituut voor de Gezondheidszorg CBO en Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) (2004). Multidisciplinaire richtlijn maagklachten. Alphen aan de Rijn: Van Zuiden Communications B.V. Zie: http://www.cbo.nl/product/richtlijnen/folder20021023121843/maagkaart.pdf (geraadplegd op 4-9-2009).
  11. Leal, Y.A,, Gómez, A., Madrazo-de la Garza, A., Ramos, I., Muñoz, O. & Torres, J. (2008). A primary Helicobacter pylori infection does not protect against reinfection in children after eradication therapy. 60, 470-477. Revista de investigación clínica, 60, 470-477.
  12. Li, B.U. (2009). Functional abdominal pain in children: new understanding, diagnostic criteria, and treatment approaches. Pedriatic Annals, 38, 241-242.
  13. Loh, K.Y. & Siang, T.K. (2008). Understanding non ulcer dyspepsia. Medical Journal of Malaysia, 63, 174-176.
  14. Marshall, B. (2006). Helicobacter connections. ChemMedChem, 1, 783-802.
  15. Martini, S., D’Addario, C., Colacevich, A., Focardi, S., Borghini, F., Santucci, A., Figura, N. & Rossi, C. (2009). Antimicrobial activity against Helicobacter pylori strains and antioxidant properties of blackberry leaves (Rubus ulmifolius) and isolated compounds. International Journal of Antimicrobial Agents, 34, 50-59.
  16. NIVEL (2008). Deelrichtlijn Refluxziekte bij mensen met een ernstige verstandelijke beperking. nr 29. Zie http://www.nivel.nl/pdf/Rapport-Refluxziekte-mensen-met-verstandelijke-beperking-deel-1.pdf (geraadpleegd op 4-9-2009).
  17. Schrauwen, R.W., Janssen, M.J. & De Boer, W.A. (2009). Seven-day PPI-triple therapy with levofloxacin is very effective for Helicobacter pylori eradication. Netherlands Journal of Medicine, 67, 96-101.
  18. Songür, Y., Senol, A., Balkarli, A., Bastürk, A. & Cerçi, S. (2009). Triple or quadruple tetracycline-based therapies versus standard triple treatment for Helicobacter pylori treatment. American Journal of Medical Science, 338, 50-53.
  19. Stichting Farmaceutische Kengetallen SFK http://www.sfk.nl/publicaties/farmacie_in_cijfers/2009/2009-22.html (geraadpleegd op 4-9-2009).
  20. Stoicov, C., Saffari, R. & Houghton, J. (2009). Green tea inhibits Helicobacter growth in vivo and in vitro. International Journal of Antimicrobial Agents, 33, 473-478.
  21. Sugimoto, M. & Yamaoka, Y. (2009).Virulence factor genotypes of Helicobacter pylori affect cure rates of eradication therapy. Archivum Immunologiae et Therapiae Experimentalis (Warz.), 57, 45-56.
  22. Suzuki, H., Iwasaki, E. & Hibi, T. (2009). Helicobacter pylori and gastric cancer. Gastric Cancer, 12, 79-87.
  23. Van der Steen, W.J. (1998). Forging links between philosophy, ethics, and the life sciences: A tale of disciplines and trenches. History and Philosophy of the Life Sciences, 20, 233-248.
  24. Van der Steen, W.J. (2003). Assessing overmedication: Biology, philosophy and common sense. Acta Biotheoretica, 51, 151-171.
  25. Van der Steen, W.J. & Ho, V.K.Y. (2001). Drugs versus diets: disillusions with Dutch health care. Acta Biotheoretica, 49, 125-140.
  26. Van der Steen, W.J. & Ho (2006). Diets and circadian rhythms: challenges from biology for medicine. Acta Biotheoretica, 54, 267-275.
  27. Van der Steen, W.J., Ho, V.K.Y. & Karmelk, F.J. (2003). Beyond boundaries of biomedicine: Pragmatic perspectives on health and disease. Amsterdam: Rodopi.
  28. Van Oudenhove, L., Vandenberghe, J., Geeraerts, B., Vos, R., Persoons, P., Fischler, B., Demyttenaere, K. & Tack, J. (2008). Determinants of symptoms in functional dyspepsia: gastric sensorimotor function, psychosocial factors or somatisation? Gut, 57, 166-173.
  29. Vesper, B.J., Altman, K.W., Elseth, K.M., Haines, G.K. 3rd, Pavlova, S.I., Tao, L., Tarjan, G. & Radosevich, J.A. (2008). Gastroesophageal reflux disease (GERD): is there more to the story? ChemMedChem, 3, 552-559.
  30. Wueppenhorst, N., Stueger, H.P., Kist, M. & Glocker, E. (209). Identification and molecular characterization of triple- and quadruple-resistant Helicobacter pylori clinical isolates in Germany. Journal of Antimicrobial Chemotherapy, 63, 648-653.
  31. Zaidi, S.F., Yoshida, I., Butt, F., Yusuf, M.A,. Usmanghani, K., Kadowaki, M. & Sugiyama, T. (2009). Potent bactericidal constituents from Mallotus philippinensis against clarithromycin and metronidazole resistant strains of Japanese and Pakistani Helicobacter pylori. Biological Pharmacology Bulletin, 32, 631-636.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Wim J. Van der Steen, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Beyond Boundaries of Biomedicine Denken over geneeskunde Evolution as Natural History Geneeskunde tussen Geleerdheid en Gezond Verstand
 

Tros Radar undercover bij farmaceutische bedrijven

Bezig met laden video...
Tros Radar: Deel 1 / Deel 2
Jaarlijks overlijden in Nederland meer mensen door medicijnen dan in het verkeer. Toch wil de farmaceutische industrie documenten over bijwerkingen niet openbaar maken.

Steeds vaker wordt het duidelijk dat dodelijke bijwerkingen worden verzwegen, en dat de bedrijven weinig tot niets om het welzijn van mensen geven.

De bedrijven worden beloond voor het zo lang mogelijk 'beter maken' van mensen, en niet voor het beter gemaakt hebben van mensen. En dat is te merken, vooral in de psychiatrie, waar medicijnen ongegeneerd mensen chronisch ziek maken en houden.

Zie ook: Farmaceutische bedrijven houden bewust fatale bijwerkingen geheim

Nu in de winkel:

De Pillen Maffia

Maandblad KIJK: De Pillenmaffia

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!