Zielenknijper.nl

Een kritische kijk op de praktijk van de psychiatrie!
Schade door psychiatrische medicijnen?
Gratis juridische hulp: 0800-4445005
 
 
Stand.nl NCRV

“Psychiatrie is een malversatie en moet beëindigd worden“

Update: De psychiatrie houdt zich al 7 jaar stil

Het paard als co-therapeut voor het verhelpen van gedrags- en ontwikkelingsstoornissen

Datum: 17 mei 2009, 21:28

Gepubliceerd door hippotherapeut Paulien Rutgers

De positieve effecten van het doelgericht inzetten van dieren in therapie voor kinderen met gedrags en ontwikkelingsstoornissen worden steeds duidelijker. De internationale benaming van therapie met hulp van dieren is Animal Assisted Therapy, AAT. Onderdeel van AAT is EAT, Equine Assisted Therapy: therapie met hulp van een paard.

In mijn praktijk voor AAT, waar paarden het leeuwendeel van het co-therapeutschap op zich nemen, blijkt hun inzet een zeer krachtige manier te zijn om kinderen verder te helpen in hun ontwikkeling. In dit artikel wil ik proberen te beschrijven wat er voor nodig is om therapie met hulp van een paard effectief te kunnen laten zijn, wat het werk met paarden zo bijzonder maakt en wat is er zo speciaal is aan het inzetten van een paard als collega-therapeut bij therapiesessies.

Factoren die van invloed zijn op therapiesessies met een paard

Er zijn verschillende factoren die een rol spelen bij het succesvol inzetten van paarden in de therapie:

  1. Cliëntfactor
  2. Therapeutfactor
  3. Paardfactor
  4. Omgevingsfactor
Er moet een klik zijn...

Er moet een klik zijn...

1. Cliëntfactor

Om succesvol een paard bij de therapie van een kind met gedrags- en/of ontwikkelingsstoornissen in te kunnen zetten, moet er aan een aantal voorwaarden worden voldaan:

  1. Er mogen geen contra-indicaties zijn bij het kind om met paarden te kunnen werken (bv. heftige allergie, mogelijke fysieke beperkingen, heftige agressie tegen paarden of extreme incongruentie)
  2. Het kind moet op zijn minst belangstelling hebben in paarden. Een kind dat absoluut geen interesse heeft voor paarden, moet je niet met een paard laten werken.
  3. Er moet een klik zijn tussen het kind en het paard.
Zelf een paard kunnen trainen tot therapie paard

Zelf een paard kunnen trainen tot therapie paard

2. Therapeutfactor

Niet iedereen die wel eens paardgereden heeft en een therapeutische achtergrond heeft, kan een paard inzetten als co-therapeut bij de therapie. Een equine assisted therapeut moet namelijk in staat zijn om een paard op te leiden tot therapiepaard en dus beschikken over een goede dosis paardenvakmanschap.
Het voordeel van zelf het paard trainen is dat je als therapeut slechts vanuit een positieve en respectvolle grondhouding naar het paard toe vaardigheden leert die daar uit volgen. Door open te staan voor de eerlijke feedback van het paard, wordt de therapeut met zichzelf geconfronteerd. Paarden zijn goede leermeesters: niet alleen voor kinderen, ook voor de therapeut zelf! De vaardigheden die een therapeut zich eigen maakt tijdens de training van het paard komen goed van pas bij het begeleiden van deze doelgroep én zijn bruikbaar om aan het kind door te geven, namelijk:

  • respect: inleven in de ander
  • fouten zijn leermomenten
  • het belang en de effecten van lichaamstaal
  • het gedrag van het paard als feedback op eigen functioneren zien
  • moeilijk gedrag zien als een signaal
  • balans vinden tussen begrip en het stellen van grenzen
  • positieve verwachtingen koesteren
  • de omgeving stimulerend en uitdagend te maken
  • congruent zijn
  • beschikken over een duidelijke intentie

Tevens leer je vaardigheden die te maken hebben met het bevorderen van een goede relatie en interactie, zoals:

  • het opbouwen van een vertrouwensband
  • balans vinden tussen vertrouwen en respect
  • uitstralen van enthousiasme
  • druk weghalen als beloning
  • zuinig te zijn met kritiek
  • het goede leuk/zinvol maken en het niet goede moeilijk
  • goede communicatie: de leiding nemen via afstemmen, volgen en benoemen
  • onvoorwaardelijke acceptatie
Werken aan competentievergroting

Werken aan competentievergroting

Zowel in de training van het therapiepaard als in de begeleiding van het kind zoekt de equine assisted therapeut compensatiemogelijkheden. Door zich te focussen op de positieve mogelijkheden en de talenten van het paard (lees ook: kind), werkt hij/zij aan competentievergroting en het versterken van de draagkracht en veerkracht. In de sessies zal het paard dit nodig hebben, maar het wordt tegelijkertijd ook aan het kind geboden. Aangezien alle kinderen uit de doelgroep een tekort hebben aan eigen structurerend en werken aan competentievergroting probleemoplossend vermogen, daag je het kind met een goed getraind paard uit door het een adequaat opvoedingsmilieu te bieden met gelegenheid tot oefening.

Elke trainingsmethode die gebaseerd is op de natuurlijke eigenschappen van het paard is daartoe een krachtig middel omdat het aanknopingspunten biedt om het leven overzichtelijker te maken door verlenen van structuur (logische, stapsgewijze opbouw van de sessies), een duidelijke omgeving (één paard in een werkruimte van 15 x15 meter of een cirkel met een doorsnee van 16m), ordening van zaken (lichaamstaal: positie, houding en beweging) en door het vergroten van het probleemoplossend vermogen.

Tijdens deze trainingen leert de therapeut van de feedback die het paard geeft. Alleen het paard kan namelijk vertellen of de handelingen, hulpen en reacties van de trainer/therapeut adequaat waren. Doet het paard niet wat de trainer verwacht dan zal de trainer bij zichzelf nagaan wat hij deed of gebeurde waardoor het paard anders reageerde dan de bedoeling was. Tijdens de training van het paard leert de trainer het evenwicht te vinden tussen het paard structuur bieden en ruimte geven.

Tijdens de sessies brengt de therapeut aan het kind over hoe ook het kind kan leren evenwicht te vinden tussen het paard structuur bieden en ruimte geven, waarbij het de gelegenheid krijgt parallellen te trekken naar zijn eigen leven. De oefeningen die het kind leert om met het paard te doen bevorderen de onafhankelijkheid, het zelfvertrouwen en de zelfwaardering.

3. Paardfactor

Doordat paarden een speciale uitstraling en (mythische)betekenis hebben, oefenen ze op de meeste kinderen een grote aantrekkingskracht uit. De natuurlijke eigenschappen van het paard en diens biologische “zijn”, maken het paard zo geschikt als co-therapeut. Paarden zijn voorzichtig en afwachtend in hun contactname. Instinctief, uit overlevingsdrang, spiegelen ze gedrag door de meest subtiele lichamelijke signalen te “lezen” van degene met wie ze werken en door diens stemmingen aan te voelen. Dit instinctieve vermogen helpt het paard immers te overleven.

In principe is ieder paard dat geestelijk en lichamelijk gezond is, geschikt om opgeleid te worden tot therapiepaard.

hippotherapie, psychotherapie met een paarden

hippotherapie, psychotherapie met een paard  hippotherapie, psychotherapie met een paard  hippotherapie, psychotherapie met een paard

Lichamelijk gezondheid is relatief simpel om te controleren, hoewel problemen in de wervelkolom niet altijd veterinair onderkend (kunnen) worden en wel voor problemen kunnen zorgen.

Een geestelijk gezond paard is een paard dat bij voorkeur in een kudde is geboren en getogen, de kans krijgt om zo veel mogelijk in groepsverband per dag zo lang mogelijk (van maart t/m oktober liefst 24 uur) buiten op een ruime weide kan verblijven en een paard(w)aardige training heeft genoten.

Heel soms kan een paard dat een verleden van mishandeling achter de rug heeft een functie vervullen bij kinderen met vergelijkbare geschiedenis, maar dat vraagt veel paardenvakmanschap van de therapeut om de situatie veilig te houden voor het kind en dragelijk voor het paard.

Er heerst nog steeds een groot misverstand dat (stok)oude (afgedankte) paarden bij uitstek geschikt zouden zijn voor de therapie. Niets is minder waar. Oude paarden bewegen vaak niet meer soepel en zijn lang niet altijd meer in staat het geestelijk en lichamelijk zware therapiewerk aan te kunnen.

Wat voor karakter een paard ook heeft, als het in alle opzichten gezond is kan het ingezet worden.

4. Omgevingsfactor

Het behoeft geen betoog dat de omgeving waarin de therapie plaatsvindt van grote invloed is op de sessie. Werken in rust en met privacy heeft zowel een positieve invloed op het paard als op het kind. Een landelijke omgeving leent zich prima als setting van de therapie.

Hippo paardentherapie in de stromende regen  hippotherapie met een paard in de sneeuw  hippotherapie met paard in de bloedhitte

Het werken met paarden houdt vrijwel altijd buiten zijn in. Soms word wel gebruik gemaakt van een overdekte rijhal, maar de meeste equine assisted therapeuten kiezen ervoor om in de open lucht te werken en zich bloot te stellen aan de elementen. Zelfs de manier waarop paarden op weersomstandigheden reageren kan gebruikt worden als metaforen of symboliek naar het leven van het kind. Kinderen blijken zeer gevoelig voor metaforen en uitdrukkingen die betrekking hebben op weersgesteldheden.

Ook het vanuit de beleving van het paard de seizoenen meemaken, geeft een extra dimensie aan de therapie. Zo kan bijvoorbeeld het verliezen van het winterhaar staan voor het loslaten van problemen en het ontstaan van de wintervacht voor bescherming en warmte die elk mens(enkind) nodig heeft. Open lucht en landelijkheid bieden een groot scala aan verrijking van de sessies.

De wisselwerking tussen de factoren

De wisselwerking tussen deze factoren is weergegeven in figuur 1: de tetraëder van invloeden.

Fig. 1: tetraëder van invloeden binnen de EAT

Fig. 1: tetraëder van invloeden binnen de EAT

Uit bovenstaand verhaal mag duidelijk geworden zijn dat bijvoorbeeld door het spiegelend vermogen van het paard de gemoedstoestand van de therapeut (begeleider) en van het kind het gedrag van het paard kan beïnvloeden. Het gedrag van het paard kan op zijn beurt de beleving van het kind en de begeleider beïnvloeden. Wanneer bijvoorbeeld het kind hyperactief is en het paard wordt daar onrustig van, zal het kind ervaren wanneer het rustig is, het paard ook rustig wordt. Zo zal het paard onmiddellijk reageren op bijvoorbeeld het verlagen van de ademhaling van het kind naar de buik.

De omgeving beïnvloedt zowel paard, kind als begeleider, terwijl zij gezamenlijk ook deel uitmaken en middels hun beleving invloed uitoefenen op de omgeving. Deze invloedssferen werken zeer subtiel en kunnen een grote therapeutische betekenis hebben. Het effect van EAT is grotendeels afhankelijk van deze subtiele invloedssferen. In volgende artikelen, waarin casuïstiek beschreven zal worden, zal de tetraëder van invloeden herkenbaar zijn.

Deze publicatie is onderdeel van het column van hippotherapeut Paulien Rutgers, klik hier voor meer publicaties van de auteur.

 

Boeken van de auteur

Er zijn geen boeken gevonden.
 

Hoogleraar: "ADHD is boerenbedrog"

Hoogleraar psychotherapie prof. dr. Paul Verhaeghe, auteur van het boek "Het einde van de psychotherapie", stelt dat aandoeningen zoals ADHD en PDD-NOS niet bestaan. De symptomen natuurlijk wel: drukke of verlegen kinderen zijn een feit. Het probleem ontstaat wanneer een patient niet als een persoon met een aantal eigenschappen wordt beschouwd, maar als die eigenschappen worden gefilterd tot een paar goed te classificeren afkortingen. Diagnose van zon soort aandoening gebeurt meestal met behulp van de DSM, een diagnostisch handboek dat niet, zoals men zou verwachten, samengesteld werd door onafhankelijke wetenschappers maar eerder een allegaartje van meningen is. De samensteller is de Amerikaanse Psychiatrische Associatie, een belangenvereniging die ooit zelfs met een stemming besloot of homoseksualiteit al dan niet een categorie moest worden. Zo worden ook te pas en te onpas aandoeningen toegevoegd, tot grote vreugde van de farmaceutische industrie. Zo kan er bijvoorbeeld weer een nieuwe pil in de markt worden gezet tegen een abnormaal lange rouwperiode. De DSM methode valt dus moeilijk wetenschappelijk te noemen, en blijkt in de praktijk al helemaal niet bij te dragen aan een structurele oplossing.

Labels

Links

Meta

Statistieken

Bezoekers (details)


Stichting PVP, vertrouwenspersonen in de zorg
0900 444 8888 (10 cent/pm)
helpdesk@pvp.nl
MindFreedom International (MFI) Nederlands Comite voor de Rechten van de Mens (NCRM) International Association Against Psychiatric Assault (IAAPA)
Emil Ratelband - Geef je kind geen pillen maar een Seminar!