De Amerikaanse geneesmiddelenautoriteit – de Food and Drug Administration (FDA) – beoordeelt de veiligheid van middelen ter behandeling van het aandachtstekort en hyperactiviteit syndroom (ADHD). Er is grote nieuwsgierigheid wat daar uit zal komen. Enkele farmaceutische bedrijven zijn extra gespannen omdat het voor hun toekomst bepalend is.

ADHD is geen ziekte in de eigenlijke zin van het woord, maar gedrag dat in de moderne samenleving bijzonder onpraktisch is. Sociaal functioneren, schoolprestaties en welzijn van het gezin komen door de extreme vormen van dat gedrag onder druk en daarom is er behoefte aan begeleiding van kinderen met ADHD. Binnen de geneeskunde is er consensus dat medicijnen een bescheiden rol daarbij kunnen spelen, waarbij gedacht moet worden aan gebruik van een jaar of twee, terwijl gedragstherapie en strakke begeleiding het vooral moetend oen. De praktijk is echter heel anders. De kinderen slikken de medicijnen jaren echter elkaar en er is onvoldoende deskundigheid beschikbaar om de kinderen en de gezinnen effectief te begeleiden.

Tijdens de behandeling bij de FDA in augustus 2010 komt een onderzoeksverslag ter tafel dat in 2007 werd gestart. Dat onderzoek werd aangevraagd omdat er bezorgdheid was over mogelijke risico’s op het gebied van hart- en bloedvatziekten voor volwassenen en kinderen die neurostimulantia gebruiken. Het middel Adderall ( dat een mengsel van vier varianten van amfetamine bevat) werd in Canada in 2005 al eens kort uit de handel genomen vanwege 20 gevallen van plotseling overlijden en 12 beroertes bij met name jonge gebruikers. Nadat er een zogenaamde ‘black box warning’ op de verpakking gekomen was kwam het middel terug in de apotheken. Een ‘black box warning’ is de zwaarste waarschuwing die in Canada en de VS bestaat. Binnen een zwart kader moeten de gebruikers – en dus in dit geval ook de ouders van de gebruikers – in duidelijke bewoordingen gewaarschuwd worden over de mogelijke risico’s. Producenten zijn daar niet enthousiast over.

In 2008 verlangden de Amerikaanse Hartstichting en de Amerikaanse Academie voor Kindergeneeskunde dat voordat een kind de neurostimulatia krijgt voorgeschreven er eerst een goed onderzoekgedaan moet worden naar de hartconditie. Artsen maakten bezwaar vanwege de enorme werktoename en de verzekeraars waren niet blij met de toename van de kosten. Het voorstel verdween van tafel.

Vyvanse is een ander middel dat op de markt is ter behandeling van ADHD en dat een amfetaminevariant bevat. De andere middelen, Ritalin en Concerta, bevatten methylfenidaat en hebben een andere werking, maar ook daar is er bezorgdheid over het bijwerkingenprofiel.

Deskundigen verwachten dat er niet veel opzienbarends gaat gebeuren en dat de FDA in augustus hoogstens de richtlijnen aan artsen bij het voorschrijven zal verscherpen. Het is gebruikelijk dat dan in Europa ook gekeken wordt naar voor- en nadelen. Omdat men zich in Europa op ongeveer de zelfde achtergrondinformatie baseert komt er meestal een vergelijkbaar advies uit.

Dat betekent dat er een wantoestand blijft bestaan. Kinderen die de medicijnen te lang gebruiken, waarbij bepaalde risico’s maar geaccepteerd worden omdat er onvoldoende kennis en vaardigheid is om als het echt nodig is de kinderen te begeleiden. Strikt gezien kan een organisatie als de FDA (of in Europa EMeA) die situatie ook niet echt veranderen.

Deze publicatie is onderdeel van het column van prof. dr. Ivan N. Wolffers, klik hier voor meer publicaties van de auteur.