Gepubliceerd door mw. Sarah Morton

IJskastmoeders bestaan echt. IJskastvaders evengoed. Ouders die niet van hun kinderen (kunnen of willen) houden, of zelfs ervan lijken te balen dat het kind bestaat, vaak al vanaf het begin.

Het heet officieel anders, want de term ijskastmoeder is gebaseerd op een achterhaalde theorie over autisme.

Oorspronkelijk is de term ijskastmoeder (vaders blijven gek genoeg buiten beeld) bedacht door Leo Kanner, maar beroemd geworden door Bruno Bettelheim

Citaat: Bettelheim was ervan overtuigd dat autisme geen biologische oorzaken had maar geheel te wijten was aan kille moeders (door Leo Kanner ooit “koelkastmoeders” gedoopt) en afwezige vaders. Hij schreef ooit “Ik heb mijn hele leven lang gewerkt met kinderen wier leven verwoest was omdat hun moeders hen haatten”.

Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Bruno_Bettelheim

De ouders die hij beschrijft zijn onder ons, maar dat heeft weinig met autisme te maken. Autisme noem ik met nadruk geen ontwikkelingsstoornis en zeker geen ziekte. Kinderen met autisme ontwikkelen zich opvallend, maar kunnen net zo gezond of ongezond zijn als ieder ander uniek kind. Iedere autist heeft z’n eigen problemen en kwaliteiten.

Andersom kan het labelen er wel voor zorgen dat een ouder niet meer van het kind kan houden en hierdoor alsnog een ijskast wordt. Ouders leren de eigenheid van het kind en de uitingen die erbij horen, bijvoorbeeld in het rond draaien of fladderen met de handen, zien als (kenmerken van) een ziektebeeld. Was het kind eerst nog gewoon ‘eigenaardig’, nu is het een medisch geval en ouders gaan hun kind als een patiënt beschouwen.

Je moet sterk in je schoenen staan om je kind te blijven zien zoals het is, als alles wat het doet door de geleerden uitgelegd wordt als gestoord gedrag. Het aantal ijskastouders met een autistisch kind zal alleen maar toenemen zolang er die nadruk ligt op een zo vroeg mogelijke diagnose.

In de Westerse cultuur, waar we het zogenaamd zo goed hebben, lijkt een liefdeloze opvoeding een welvaartsziekte. Techniek en gemak gaan vaak boven een goed contact tussen ouder en kind.

Het kind krijgt geen kans om gehecht te raken aan de ouders, waardoor het een bouwvallig fundament opbouwt. Om te overleven moet het kind toch geloven dat zijn ouders van hem houden.

Het kind leert dat mensen onbetrouwbaar zijn (verzorgers reageren wisselend op het kind), of dat je zelfs niets van ze hoeft te verwachten (volwassenen gaan consequent niet in op zijn signalen, wijzen het kind af). Op volwassen leeftijd staat het slachtoffer angstig in relaties. Het heeft geen stevige basis en gaat dat bij iemand anders zoeken.

Er zijn genoeg mensen die onbetrouwbaar zijn, een harde les voor kinderen die gezond gehecht zijn. Maar deze kinderen zullen ook weerbaarder zijn, minder afhankelijk.

Kinderen die liefdevol contact ten dele of geheel moesten missen, kunnen vroegkinderlijke fasen niet afsluiten en zullen onbewust steeds op zoek zijn naar het contact dat je bij je ouders hoorde te vinden. Ze kunnen emotioneel heel afhankelijk zijn of juist intimiteit afweren, uit angst opnieuw in de steek gelaten te worden.

De heersende visie op kinderverzorging werkt ook niet mee aan een gezonde hechting.

Een paar bekenden:

-Baby’s horen in hun eigen kamer te slapen.

- Je beloont ongewenst gedrag (huilen of gillen) met aandacht.

- Buggy’s zijn er om je kind bij je te houden.

- Eerst de ouder, dan het kind.

- Je moet altijd consequent zijn. (Dus ook als het kind huilt van angst of om liefde, of omdat het klemzit in een onleefbare situatie)

- De wil van het kind moet worden gebroken.

De band tussen ouder en kind wordt uit elkaar getrokken als ouders deze uitspraken geloven en ernaar handelen. Ze kijken niet naar de reden van het ongewenste gedrag. Het kind kan de ouders zo niet als een veilige haven zien, het staat er alleen voor.

Als het kind niets kan doen aan onleefbare of bedreigende omstandigheden, gaat z’n gezondheid en levenslust achteruit. Je kunt dit ook zien aan de verschrikte, teleurgestelde of zelfs dode blik in die ogen.

Een kind dat gehoord wordt en krijgt wat het nodig heeft, zal een veel betere gezondheid hebben en met plezier in het leven staan. Zo’n kind heeft een open blik en straalt energie uit.

Hoewel er steeds meer mensen opkomen voor de rechten en behoeften van kinderen, is nog steeds een derde van de kinderen uit rijke landen onveilig gehecht.

Een kind liefde onthouden en in situaties dwingen die het niet aankan, omdat het ons uitkomt en we ermee wegkomen, is een gruwelijke schending van mensenrechten.

Sarah Morton.

Deze publicatie is onderdeel van het column van mw. Sarah Morton, klik hier voor meer publicaties van de auteur.