Uit een reportage van NOVA (video) blijkt dat de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) met enorme tekorten aan psychiaters kampen. Uit de reportage blijkt dat ruim 100 instellingen grote problemen hebben met het vinden van psychiaters.

De funktie psychiater is op dit moment de meest schaarse specialist, bijna overal zijn er vacatures en is er sprake van ernstige onderbezetting.

NOVA vroeg aan in totaal 20 instellingen naar hun tekort aan psychiaters. Alleen bij die 20 instellingen waren er 94 vacatures die moeilijk te vervullen zijn. Gemiddeld is het tekort per instelling 10%.

Hoogleraar psychiatrie Aartjan Beekman (VU) vindt de situatie zorgwekkend. “Dan heb je het over een omvangrijk tekort. Op een totaal van 3000 psychiaters mis je er 300 en dan moet je als sector alle zeilen bijzetten om te zorgen dat er geen ongelukken gebeuren.” Volgens Beekman is het nog onduidelijk of er nu voldoende psychiaters worden opgeleid.

De opleiding tot psychiater staat onder vuur blijkt uit talloze berichten in de media de afgelopen maanden. De marktwerking in de psychiatrie zou er voor zorgen dat er steeds minder ruimte is voor diepgang en complexiteit binnen de psychiatrie. Volgens prof. dr. J.J.L. Derksen is psychodiagnostiek en psychopathologie met behulp van de fameuze DSM (Diagnostic and Statistical Manual of mental disorders) verworden tot classificatie, ordening van de buitenkant zonder enige betekenis voor een diepgaande behandeling en zonder enig inzicht in de werkingsmechanismen van stoornissen. Dezelfde wetenschappelijke ontwikkelingen hebben behandelprotocollen gefabriceerd die de behandelaar reduceren tot een technicus in plaats van een clinicus. DSM etiketten plakken en een protocol volgen is het adagium, werkt het ene protocol niet dan probeert men het andere. De complexiteit die eigen is aan psychische problemen en aan de behandeling is volledig van tafel verdwenen en krijgt ook in de opleiding tot psychiater nauwelijks een kans.

Artsen in opleiding kunnen om die reden mogelijk liever kiezen voor een specialisme waarmee ze mensen echt kunnen helpen en waar de patiënten over het algemeen dankbaar zijn voor de geboden hulp. In de psychiatrie zijn er vrijwel geen mogelijkheden voor artsen die op een eerlijke manier mensen echt willen helpen. Wanneer je je rug keert naar de bewezen niet effectieve en schadelijke medicinale behandelingen die wel biljoenen opleveren maar patiënten niet echt beter maken dan wordt je al snel afgeschilderd als antipsychiater en kom je terecht in een verdommen hoekje. Het is kenmerkend dat de woorden “liefde”, “plezier”, “vrede” en “vrijheid” afwezig zijn in de leerboeken van de psychiatrie. Er is geen ruimte meer voor een bredere blik of liefde en compassie.

Patiënten en familieleden ondervinden door het tekort aan den lijve dat de psychiater onbereikbaar is. Liesbeth Reitsma van het landelijk cliëntenplatform GGZ: “Voor ouders met kinderen met autisme of ADHD bijvoorbeeld is het grootste probleem om überhaupt een diagnose te krijgen van een psychiater.”

Buitenlandse psychiaters, jonge onervaren artsen en dure interim-psychiaters vullen her en der de grootste gaten op.

Vier van de acht psychiaters bij Bouman GGZ in Rotterdam komen uit Duitsland. De instelling komt nog 5 psychiaters te kort. Op dit moment zijn 269 buitenlandse psychiaters actief in Nederland, dat is 9 procent van het totaal.

De psychiatrische instellingen laten steeds meer werk opknappen door zogenaamde basisartsen. Dat zijn artsen die niet zijn gespecialiseerd, maar alleen de medicijnenstudie hebben afgerond. In twee jaar tijd is de vraag naar dit soort jonge onervaren artsen meer dan verdubbeld. Dat blijkt uit cijfers die het tijdschrift Medisch Contact binnenkort publiceert: in het tweede kwartaal 2006 zijn er 75 van dit soort vacatures. Inmiddels zijn het er 164.

In NOVA schrikt hoogleraar Beekman van dat cijfer. “Dat vind ik een enorm hoog aantal. Het betekent dat er een groot tekort is aan artsen in de GGZ. Die basisartsen worden vaak gebruikt om de gaten in vacatures voor psychiaters op te vullen. Dat is een heel ongewenste situatie, dat is echt een misstand.”

Vrijgevestigd psychiater Frederik Westerouen van Meeteren heeft de afgelopen jaren als invaller in meer dan tien verschillende GGZ-instellingen gewerkt. Hij vindt het merkwaardig dat de psychiaters die daar werken vaak geen patiënten meer zien, maar vooral vergaderen en managen. Andere hulpverleners zien de patiënten. “Patiënten zien soms pas na twee jaar een psychiater. Maar er is maar één manier om een patiënt te beoordelen, namelijk de patiënt zelf zien, en niet verslagen van anderen lezen. Psychiaters zijn een patiëntenfobie aan het ontwikkelen.”

Uit de steekproef van NOVA blijkt dat overal in Nederland instellingen kampen met grote onderbezetting. Emergis in Zeeland heeft 35 psychiaters in dienst, maar komt er nog 10 te kort. Bij de Parnassia Bavo Groep werken 80 psychiaters, maar de instelling komt er 15 te kort. Bij Altrecht in Utrecht werken er 80, en zijn er nog 12 nodig. Adhesie GGZ in Overijssel heeft 27 psychiaters in dienst, en komt er 5 te kort.

Bron: NOVA