Gepubliceerd door mw. Sarah Morton

Kom niet tussen ouder en kind, anders krijg je waarschijnlijk de volgende reacties: ‘bemoei je met je eigen zaken! Wacht maar tot je zelf kinderen krijgt! Ouders kennen hun kinderen nog altijd het best! Je moet iemand niet beoordelen op een momentopname’. Zo kan ik nog wel even doorgaan. Weten ouders echt wat hun kinderen nodig hebben? Is kindermishandeling iets uitzonderlijks? Valt het in Nederland wel mee? En wat is kindermishandeling?

De bewering dat ouders hun kind het beste kennen en het geven wat het nodig heeft, houdt moeilijk stand als je bedenkt dat een derde van de kinderen onveilig gehecht is. (dit blijkt uit meerdere onderzoeken) Als ouders weten wat ze doen, is dit gegeven des te schokkender.
Nog wat recente cijfers:
– In Nederland wordt ieder jaar 10 % van de kinderen op een of andere manier mishandeld.
– In ons land doet ieder half uur een scholier een poging tot zelfmoord.
– Steeds meer kinderen en jongeren in Nederland kampen met grote gedragsproblemen. Een op de twintig kinderen snijdt zichzelf.
– 15 % van de Nederlandse vrouwen heeft voor het zestiende jaar een negatieve seksuele ervaring meegemaakt met een familielid.
– baby’s en kinderen tot drie jaar zitten gemiddeld twee uur per dag in een buggy. Uit onderzoek blijkt dat dit veel stress bezorgt. Kinderwagens waarbij baby’s niet naar hun moeder kunnen kijken, verstoren de ontwikkeling. Kinderen die hun moeder niet kunnen zien, proberen vaker onsuccesvol hun aandacht te trekken. Kinderen die met hun gezicht naar moeder gericht zitten, lachen meer, luisteren meer naar de moeder en slapen sneller.
– 1 op de 20 baby’s die veel huilen wordt op de een of andere manier mishandeld, door elkaar geschud, of krijgt een doek op de mond om het huilen te smoren. Dit komt vaak te laat aan het licht, omdat ouders zich ervoor schamen dat zij niet met hun baby kunnen omgaan.
– 10% van de kinderen in rijke landen wordt slachtoffer van emotionele mishandeling of wordt verwaarloosd.
Bron: No Kidding
http://www.no-kidding.nu/feiten_en_cijfers

Het rijtje is nog lang niet af. Maar slaap rustig verder, het zijn toch maar momentopnames? Je kent de situatie niet dus mag je er ook niet over oordelen. (???)
Mag ik er niets vinden als een kind zonder eten naar bed wordt gestuurd omdat het kind juist op dit moment lastig is?
Moet ik begrip hebben dat ouders toestaan dat hun kind wordt gepest, al weten ze ervan af?
Als een kind het alleen te horen krijgt als het iets fout heeft gedaan en alles wat goed gaat, onopgemerkt voorbij gaat?
Dat een kind een schuldgevoel krijgt aangepraat omdat het meer talent blijkt te hebben dan de ouders. ‘Sorry hoor, ik kan er ook niks aan doen dat ik niet zo knap ben als jij!’
Dat het kind verwijten krijgt om iets waar het niets aan kan doen: ‘Ben je nu alweer ziek?! Nou je gaat maar gewoon naar school. Ik kan niet steeds vrij nemen’.
Dat kinderen uren per dag voor de TV hangen, zodat de ouders ze niet zoet hoeven te houden?
Of als een peuter een paar uur achter elkaar in een buggy zit vastgebonden, nauwelijks aandacht krijgt, omdat moeder ongestoord wil winkelen?

Kinderen als een voorwerp beschouwen/behandelen is een Hoofdkenmerk van onderdrukking.
Mishandeling, in welke vorm ook, is een gif dat inwendig en vaak onzichtbaar het vernietigende werk doet. Het is de oorzaak van vele psychische of emotionele problemen op volwassen leeftijd.
Vele volwassenen voelen zich nog altijd een ‘mislukking’, een ‘idioot, ‘huilebalk’, ‘vetzak’, ‘rotkind’ of een ‘nietsnut’, kwalificaties die ze als kind eindeloos moesten aanhoren en vaak nog in veel ergere bewoordingen.
Omdat kinderen gaan geloven wat volwassenen ze voorhouden, denken ze dat er iets mis is met zichzelf en niet met hun ouders.
Als je nagaat wat kinderen allemaal opgeworpen krijgen, wat een gezonde manier van opgroeien frustreert, is het niet gek dat de jeugd van tegenwoordig onhandelbaar is. Een derde van de kinderen is onveilig gehecht en heeft dus geen rust of houvast. Tel daar bovenop dat veel kinderen de hele tijd kritiek en verwijten krijgen en zelfs het gevoel krijgen dat hun ouders ze liever kwijt dan rijk zijn: ‘Ik ren hier nog eens gillend weg. Wat zou ik graag op een onbewoond eiland willen gaan wonen’…
Kinderen die zich thuis ongewenst voelen, zoeken hun heil buiten de deur en worden opgevoed door leeftijdgenootjes. Dat uit zich maar al te vaak in luidruchtige en vaak vernielzuchtige groepjes hangjongeren.
Ook kinderen die als een zombie achter een scherm zitten, zijn vaak het resultaat van emotionele verwaarlozing. Onze cultuur is erop gebaseerd dat alles zo min mogelijk moeite moet kosten, dus kinderen worden lichamelijk verzorgd, maar persoonlijke aandacht is vaak teveel gedoe.

Het trieste is dat kinderen hun ervaringen verdringen en daarmee het ontkennen. Het is hun overlevingsmechanisme dat hen beschermt tegen de waarheid: dat ze in een hopeloze situatie verkeren. Het zit er dik in dat ze dezelfde patronen herhalen als ze zelf kinderen krijgen, omdat ze geen inzicht hebben in hun eigen verleden. Ze zijn het als normaal gaan beschouwen. Tegelijk kampen ze met angsten, woede, frustraties en andere klachten waarvan ze niet weten waar het vandaan komt. De ervaringen zitten ergens opgeslagen. Het trauma wordt getriggerd zodra zich een situatie voordoet die er maar een beetje op lijkt. Het alarmsysteem staat te scherp afgesteld. Een baby’tje dat ligt te huilen zonder dat er iemand komt, kan op volwassen leeftijd nog bang zijn om alleen te zijn, ook al kan die intussen voor zichzelf zorgen.

De kinderbescherming richt zich vooral op het bestrijden van problemen. Dan moet er weer meer geld komen, wat net zoiets is als meer geld om te voorkomen dat iemand door rood rijdt. De kinderbescherming komt af op meldingen. Brandjes blussen. Slechts een minderheid van degenen die zich met mishandeling en verwaarlozing bezighoudt, verdiept zich in de oorsprong.
Ouders, leerkrachten en andere opvoeders schamen zich ervoor dat ze niet met kinderen weten om te gaan en zoeken daarom te laat hulp. Velen hanteren een bepaalde aanpak, uit overtuiging. Ze geloven bijv dat het kind hen de baas wordt als ze het kind niet strikt houden.

De ontwikkeling van een kind wordt tegenwoordig nauwlettend gevolgd. Als het zich afwijkend ontwikkelt, komen er allerlei onderzoeken.
Op scholen volgen ze niet alleen de leerresultaten van een kind, maar ook de sociaal/emotionele ontwikkeling. Hoe kan het dat problemen in de thuissituatie niet geregistreerd worden? Als het kind problemen heeft, komt er als het goed is een gesprek tussen school en ouders. Lang niet altijd, vaak krijgt het kind enkel straf als het lastig is.
Zowel ouders als leerkrachten zullen overigens alleen vertellen wat ze allemaal voor kind doen, om de situatie te verbeteren. Hun verhaal mist belangrijke informatie. De leerkracht zegt niet dat hij/zij tegen een kind heeft geschreeuwd en een uur op de gang laat zitten, zonder een activiteit. De ouder verzwijgt dat ie het kind heeft gekleineerd en het heeft gezegd maar ergens anders te gaan wonen. Ze zetten hun beste beentje voor. Het probleem komt daarmee bij het kind te liggen. Die is lastig.

Kinderen reageren verschillend op een negatieve sfeer. De een wordt stilletjes, de ander juist erg aanwezig. Kinderen kunnen uren in een hoekje zitten spelen, in de hoop dat mama en papa hen maar lief vindt. Meestal is dat tevergeefs, want ouders zien kinderen door hun eigen gekleurde bril.
Veel kinderen gaan zich uit onmacht juist misdragen. Door een gesprek heen praten, agressief zijn, schelden, niet gehoorzamen. Ze hebben geen woorden om uit te leggen wat ze voelen en als ze die al hebben, luistert er niemand.
Ouders en andere opvoeders hebben vaak een vooropgezet beeld van hoe een kind moet zijn: het moet goed presteren, gehoorzaam zijn, volgzaam zijn of juist gevat, normaal zijn, of juist eruit springen. Kinderen mogen niet zijn wie ze zijn. De hele cultuur draagt daar aan bij. Niet waar een kind behoefte aan heeft geldt, maar de bagage van de ouders, het beleid van het onderwijs en kinderopvang, de heersende opvoedideeën en cultuur bepalen wat het kind krijgt. Opvoedingsadviezen die ‘deskundigen’ geven, zijn vaak het tegenovergestelde van waar het kind behoefte aan heeft. Dit vergroot de afstand tussen ouder en kind nog eens.
Bij de meeste zoogdieren is de moeder het grootste gedeelte van de tijd ter beschikking. Een moederaap heeft haar baby voortdurend bij zich. In onze cultuur schijnen we te geloven dat een kindje iets is wat je ‘erbij’ kunt doen. Het moet vooral de oude dagindeling niet in de war schoppen. Een kind optillen als het huilt zien we al snel als verwennen.
Kinderen, hoe jonger ze zijn, hoe meer ze overgeleverd zijn aan de zorg die ze krijgen. Ze kunnen nergens aankloppen als ze niet krijgen wat ze nodig hebben. Natuurlijk komt niet ieder kind tekort, maar vergis je niet in het aantal

Een grote maatschappelijke verandering is nodig om kindermishandeling bij de oorzaak aan te pakken. Opvoeders moeten weten wat de uitwerking is van hun aanpak. En niet alleen op het gedrag van het kind, maar ook wat het van binnen met een kind doet. Dat lukt alleen met inlevingsvermogen en de signalen van een kind (willen) begrijpen.
Ook moeten we de realiteit onder ogen durven zien, omdat er dan pas iets kan veranderen.

– Ouderschapscursussen zouden verplicht moeten zijn, in plaats van vrijwillig. Waarom moet je voor bijna elk baantje een diploma hebben, maar kan bijna iedereen moeder of vader worden?
Die cursussen moeten uitgaan van waar kinderen van nature behoefte aan hebben en hoe je de signalen van een kind juist leert interpreteren. Ook is het belangrijk dat het niet alleen theorie is, maar juist met praktijkvoorbeelden.
– Oefeningen waarbij je je verplaatst in de situatie van een kind, zijn nuttig en misschien wel noodzaak voor iedereen die met kinderen werkt of kinderen heeft. Bijv: hoe zou je je voelen als je iets verboden wordt, of ergens toe verplicht, zonder enige uitleg?
– Op iedere school zou een vertrouwenspersoon moeten zijn en dit moet laagdrempelig zijn zodat kinderen die zelf weten te vinden. Dit om te voorkomen dat opvoeders bepalen of het kind een probleem heeft. Sommige kinderen weten hun misère heel goed te verbergen en veel gedragsproblemen worden gewoon als wangedrag gezien. Dat wil niet zeggen dat een opvoeder nooit kan doorverwijzen, maar wel dat een kind ook zelf de stap kan zetten.
– Als er thuis of op school duidelijk problemen zijn, zou een onafhankelijk iemand die situatie intensief moeten observeren, zodat niet alleen het kind wordt aangepakt, maar de oorzaak.
– Per definitie zou er onafhankelijk toezicht moeten zijn op zowel ouderschap, als op scholen, internaten, kinderopvang enz. Niet om meer kinderen uit huis te plaatsen of om meer instellingen te sluiten, maar juist om te voorkomen dat het zo escaleert.
– Iedereen die zich met kinderen bezighoudt of het nu eigen kinderen zijn of beroepsmatig, heeft inzicht nodig in zijn of haar eigen bagage.
– Een opvoeder die problemen ervaart, moet ergens terecht kunnen zonder zich te hoeven schamen. Het taboe op problemen, of je die nu constateert bij jezelf of in iemand anders situatie, moet doorbroken worden.

Ten slotte: Ieder kind heeft basisbehoeften en rechten, als liefde, geborgenheid, respect en de vrijheid te worden wie het is.

Sarah Morton.

Deze publicatie is onderdeel van het column van mw. Sarah Morton, klik hier voor meer publicaties van de auteur.